Nghị quyết 04 đẩy mạnh chống tham nhũng với sửa luật và kiểm soát tài sản
Nghị quyết 04 của Trung ương Đảng vừa được thông qua tại Hội nghị Trung ương 2, đặt ra yêu cầu cấp thiết về sửa đổi luật Phòng, chống tham nhũng, luật Đất đai và các văn bản pháp luật liên quan. Mục tiêu chính là tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, cùng với việc kiểm soát chặt chẽ tài sản và thu nhập của những người có chức vụ, quyền hạn. Đồng thời, nghị quyết cũng đề xuất nghiên cứu xây dựng luật về đăng ký tài sản, nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác phòng ngừa tham nhũng.
Xử lý nghiêm người đứng đầu và xây dựng quốc gia liêm chính
Nghị quyết nêu rõ nhiều nhiệm vụ và giải pháp quan trọng, trong đó nhấn mạnh việc xử lý nghiêm khắc đối với người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, hoặc thiếu kiểm tra, giám sát dẫn đến xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đặc biệt, những hành vi bao che, cản trở việc phát hiện và xử lý tham nhũng cũng sẽ bị xử lý triệt để. Bên cạnh đó, nghị quyết đề xuất cơ chế khuyến khích và bảo vệ tổ chức, cá nhân, đặc biệt là người đứng đầu, chủ động phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ đơn vị, cơ quan, tổ chức.
Mục tiêu lớn là xây dựng một quốc gia liêm chính và xã hội liêm chính, dựa trên ba trụ cột trọng tâm: thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính, và đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính. Cán bộ, đảng viên, đặc biệt là người đứng đầu và cán bộ lãnh đạo, quản lý, phải đi đầu trong tu dưỡng, rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự gương mẫu với tinh thần cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Đồng thời, nghị quyết yêu cầu không để vợ (chồng), con và người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Sửa đổi bộ luật Hình sự và hoàn thiện thể chế pháp luật
Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện thể chế và pháp luật một cách kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, đảm bảo tính nghiêm minh và rõ ràng về trách nhiệm. Cụ thể, việc sửa đổi luật Phòng, chống tham nhũng, luật Đất đai và các luật liên quan sẽ tập trung vào tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, và kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Ngoài ra, nghiên cứu xây dựng luật về đăng ký tài sản cũng được đặt ra như một bước đi quan trọng.
Trung ương Đảng cũng chỉ đạo kịp thời sửa đổi bộ luật Hình sự, bộ luật Tố tụng hình sự, và các văn bản pháp luật liên quan để thể chế hóa các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về chính sách miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự, cũng như xử lý vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nghị quyết gợi mở việc xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung.
Đồng thời, nghị quyết đề xuất giảm trách nhiệm hình sự và hình phạt đối với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại, và góp phần hiệu quả vào việc điều tra, phát hiện tội phạm. Việc mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền, giảm áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm kinh tế, chức vụ cũng được nhấn mạnh.
Cơ chế bảo vệ quyền dân sự và xử lý tài sản
Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự và nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Bên cạnh đó, cần có cơ chế về xử lý vật chứng, tài sản trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, cũng như về thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội.
Trung ương cũng đề ra các biện pháp cụ thể như kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.
Để tăng cường minh bạch, nghị quyết đẩy mạnh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt và xây dựng cơ chế, lộ trình minh bạch tài sản trong toàn xã hội. Tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập để đảm bảo đời sống, giúp cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm.
Ưu tiên biện pháp dân sự và truy bắt đối tượng bỏ trốn
Trung ương lưu ý ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, tổ chức trong xử lý tham nhũng. Trường hợp đến mức phải xử lý hình sự, cho phép chủ động áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, nhưng phải có thời hạn thực hiện cụ thể và là căn cứ quan trọng để xem xét biện pháp xử lý tiếp theo.
Đặc biệt, nghị quyết nhấn mạnh việc đẩy mạnh truy bắt, dẫn độ những đối tượng bỏ trốn ra nước ngoài, đồng thời thu hồi tài sản tham nhũng đã bị tẩu tán. Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm ngăn chặn và xử lý triệt để các hành vi tham nhũng, đảm bảo công lý và sự trong sạch của bộ máy nhà nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2, khẳng định quyết tâm thực hiện các nội dung của Nghị quyết 04 để xây dựng một xã hội liêm chính, minh bạch và phát triển bền vững.
