Trưởng Ban Nội chính Lê Minh Trí: Nghị quyết chống tham nhũng vừa kiên quyết vừa khuyến khích phát triển
Sáng ngày 13 tháng 4, tại Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí đã có bài phát biểu quan trọng, làm rõ những điểm mới trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn hiện nay.
Nội hàm mới: Kết hợp đấu tranh kiên quyết với thúc đẩy phát triển
Theo ông Lê Minh Trí, Nghị quyết Trung ương 2 khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới mang một nội hàm mới, giải quyết đồng thời hai yêu cầu cốt lõi. Một mặt, kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; mặt khác, đồng hành và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững.
Ông nhấn mạnh rằng việc xử lý phải được thực hiện một cách nghiêm minh, kịp thời, nhân văn và thuyết phục, không có vùng cấm hay ngoại lệ. Đồng thời, cần đảm bảo tính khách quan, toàn diện, xem xét kỹ lưỡng bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia - dân tộc làm căn cứ để xử lý phù hợp. Ưu tiên hàng đầu là thu hồi tối đa tài sản thất thoát và khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.
Bảo vệ người đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ
Một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết là việc xem xét kỹ bối cảnh lịch sử và lấy hiệu quả tổng thể để xử lý nhằm bảo vệ những người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Điều này khuyến khích tinh thần kiến tạo và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh cần thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tuy nhiên, ông Lê Minh Trí cũng chỉ ra rằng các lĩnh vực như ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiềm ẩn nhiều rủi ro cao. Do đó, trong xử lý sai phạm, cần có quan điểm và chế tài phù hợp, vừa bảo vệ, chia sẻ rủi ro, khoan dung với thất bại, vừa phải xử lý nghiêm minh các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Nghị quyết đã đề ra nhiệm vụ sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật liên quan để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung. Đồng thời, xem xét giảm trách nhiệm hình sự và hình phạt đối với các sai phạm không có động cơ vụ lợi, chủ động nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả và góp phần hiệu quả vào điều tra tội phạm.
Xử lý sai phạm theo mức độ và tăng cường phòng ngừa
Nghị quyết xác định rõ quan điểm xử lý sai phạm theo mức độ từ thấp đến cao, ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, tổ chức. Trường hợp đến mức phải xử lý hình sự, cho phép chủ động áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, với thời hạn cụ thể, làm căn cứ quan trọng để xem xét biện pháp xử lý tiếp theo.
Để cán bộ "không muốn, không thể, không dám, không cần" tham nhũng, Nghị quyết đề ra các nhiệm vụ và giải pháp toàn diện:
- Không muốn: Thông qua giáo dục và xây dựng văn hóa liêm chính.
- Không thể: Bằng cơ chế chặt chẽ, minh bạch.
- Không dám: Thông qua kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm minh.
- Không cần: Bằng chính sách đãi ngộ hợp lý, đảm bảo đời sống.
Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất và khả thi, đảm bảo nghiêm minh và rõ trách nhiệm. Kiên trì xây dựng và thực hành văn hóa liêm chính, hướng tới một quốc gia và xã hội liêm chính.
Tăng cường kiểm soát quyền lực và trách nhiệm người đứng đầu
Nghị quyết yêu cầu tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn, kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền ba cấp và các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ cấp chiến lược, cấp cơ sở và người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Xử lý nghiêm những cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu.
Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập đảm bảo đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm.
Nghị quyết cũng đưa ra yêu cầu tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội, chú trọng phòng, chống lãng phí các nguồn lực vật chất như tháo gỡ dự án khó khăn, vướng mắc; tăng cường quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; làm tốt công tác quy hoạch và quy định các định mức, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Đặc biệt, Nghị quyết xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Bên cạnh việc xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cần có cơ chế khuyến khích, bảo vệ người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời các vấn đề trong nội bộ.
