Con tàu chở hàng tổng hợp Mikhail Britnev, dài 136 mét với tải trọng khoảng 12.700 DWT, đã cập cảng Lomé của Togo vào ngày 9/7 sau khi rời Arkhangelsk – một trong những cảng chiến lược của Nga ở Bắc Cực – từ đầu tháng 6. Tàu nằm trong danh sách trừng phạt của phương Tây, và hành trình của nó gắn liền với việc vận chuyển các phương tiện quân sự đến khu vực Sahel.
Thông số và hành trình khởi điểm
Mikhail Britnev được thiết kế để chở hàng nặng, kể cả container, với 5 hầm hàng. Tàu có khả năng phá băng cấp 1A, chịu được băng dày 0,8 mét, cho phép hoạt động trên các tuyến đường biển phía Bắc – lợi thế lớn khi khởi hành từ cảng Arkhangelsk.
Theo dữ liệu theo dõi hàng hải từ Starboard Maritime Intelligence được The Insider trích dẫn, tàu rời Arkhangelsk vào ngày 3/6. Sáu ngày sau, ngày 11/6, tàu ghé cảng Baltiysk thuộc vùng Kaliningrad và neo đậu khoảng một tuần mà không dỡ hàng. Trong thời gian neo đậu, mớn nước của tàu tăng lên 6,7 mét – dấu hiệu cho thấy tàu đã được chất thêm hàng hóa.
Chất hàng quân sự tại Baltiysk
Hình ảnh vệ tinh ngày 16/6 do dự án OSINT SONARROW công bố dường như cho thấy hoạt động chất hàng lên tàu tại Baltiysk, trong đó có các phương tiện quân sự như xe chiến đấu bộ binh và xe bọc thép chở quân. Điều này càng củng cố nhận định rằng chuyến đi không chỉ mang tính thương mại.
Sau đó, vào ngày 18/6, Mikhail Britnev tiếp tục hành trình qua Biển Baltic, eo biển Fehmarn rồi vào Đại Tây Dương. Trên đoạn đường này, tàu hàng được hộ tống bởi tàu đổ bộ cỡ lớn Aleksandr Shabalin thuộc lớp Ropucha (Đề án 775) của Hải quân Nga – một động thái bất thường đối với một tàu thương mại.
Tắt tín hiệu và sự xuất hiện trở lại
Đến ngày 23/6, sau khi đi qua eo biển Anh/eo biển Manche, Mikhail Britnev tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Bộ Quốc phòng Anh từ chối bình luận về hành trình của con tàu, theo Kyiv Post.
Tuy nhiên, dự án theo dõi Russian Forces Spotter đã ghi nhận một số hình ảnh vào ngày 25/6 cho thấy tàu vẫn đang di chuyển ở phía Tây Bồ Đào Nha, tiếp tục được hộ tống bởi tàu đổ bộ Aleksandr Shabalin. Phải đến ngày 9/7, tàu mới xuất hiện trở lại trên các hệ thống theo dõi khi cập cảng Lomé – thay vì điểm đến khai báo trước đó là Dakar, Senegal.
Từ cảng Lomé đến thủ đô Bamako
Ngay sau khi tàu dỡ hàng tại Lomé, lô hàng dường như đã được vận chuyển đường bộ tới điểm đến tiếp theo. Đến ngày 25/7, truyền hình nhà nước Mali phát sóng hình ảnh một đoàn xe gồm nhiều phương tiện quân sự tiến về thủ đô Bamako. Các nguồn theo dõi xác nhận đoàn xe xuất phát từ phía Togo.
Chuyến hàng được thực hiện trong bối cảnh Mali – quốc gia dưới sự kiểm soát của quân đội kể từ các cuộc chính biến năm 2020 và 2021 – đang phụ thuộc rất nhiều vào lực lượng bán quân sự Nga thuộc "Quân đoàn châu Phi" (trước đây là Tập đoàn Wagner) để duy trì an ninh và đối phó với các cuộc nổi dậy.
Bối cảnh an ninh phức tạp tại miền Bắc Mali
Đầu tháng 7, nhiều khu vực phía Bắc Mali như Anéfis, Agelhoc và Gao hứng chịu các cuộc tấn công. Các đơn vị của "Quân đoàn châu Phi" và quân đội Mali đã có mặt tại một số vị trí bị tấn công. Liên minh ly khai người Tuareg FLA tuyên bố đã phục kích nhiều đoàn xe tiếp viện, chủ yếu gồm binh lính Mali và lính đánh thuê Nga; phe nổi dậy còn cho biết đã kiểm soát một số khu vực và bắn hạ trực thăng.
Phía quân đội Mali lại khẳng định đã đẩy lùi các cuộc tấn công, phản bác tuyên bố của FLA. Cuộc giao tranh cho thấy tình hình an ninh ở khu vực Sahel vẫn rất căng thẳng, và nhu cầu tiếp tế quân sự từ bên ngoài của chính quyền Mali là rất lớn.
Lomé – cửa ngõ hậu cần mới của Nga tại Tây Phi
Cảng Lomé có độ sâu lớn, phù hợp tiếp nhận tàu trọng tải lớn và được nối với hành lang giao thông tới Burkina Faso – quốc gia láng giềng giáp Mali. Nga và Togo đã có thỏa thuận hợp tác quân sự, bao gồm tập trận, đào tạo và chia sẻ thông tin. Sự hợp tác này bắt đầu từ năm 2022, khi Togo nhận một số trực thăng Mi-35 và Mi-17 từ Nga.
Việc Mikhail Britnev khởi hành từ Arkhangelsk, đi qua Kaliningrad, được hộ tống quân sự và cuối cùng cập cảng Lomé cho thấy một cửa ngõ hậu cần mới tiềm năng cho sự hỗ trợ của Nga ở Sahel. Trước đó, hồi tháng 3, tàu Sabetta cũng đã thực hiện chuyến vận chuyển quân sự tương tự từ Kaliningrad đến cảng Conakry (Guinea). Với lợi thế địa lý và quan hệ hợp tác sẵn có, Lomé có thể trở thành một điểm trung chuyển bổ sung bên cạnh các cảng mà Moscow đã sử dụng trước đây, giúp Nga duy trì dòng chảy hậu cần đến các đồng minh trong khu vực.
