Tàu hộ vệ tên lửa Gepard 3.9 là một trong những tàu chiến mặt nước hiện đại và mạnh mẽ nhất của Hải quân Việt Nam. Đến nay, Hải quân Việt Nam đã vận hành 4 chiếc Gepard 3.9: HQ-015 Trần Hưng Đạo và HQ-016 Quang Trung (từ năm 2018), cùng HQ-011 Đinh Tiên Hoàng và HQ-012 Lý Thái Tổ (từ năm 2011). Theo thông báo từ nhà máy Zelenodonsk - đơn vị sản xuất đội tàu Gepard 3.9, cặp tàu chiến đời 2011 có kích thước lớn hơn so với cặp tàu 011 và 012. Cụ thể, chúng có lượng giãn nước toàn tải khoảng 2.200 tấn, dài 102,4 mét và rộng 14,4 mét.
Trang bị vũ khí mạnh mẽ
Gepard 3.9 được trang bị vũ khí tương đối nặng so với các tàu cùng hạng. Nó bao gồm pháo hạm 76mm AK-176M (tầm bắn 15 km), hai hệ thống pháo hải quân tự động AK-630 (tầm bắn gần 4 km) và các bệ phóng tên lửa chống hạm Kh-35 (hai bệ 4 ống, tổng cộng 8 tên lửa với tầm bắn 130 km). Ngoài ra, tàu còn có ống phóng ngư lôi 533mm và tổ hợp phòng không ngắn tầm (Palash/Tunguska) để chống máy bay và tên lửa hành trình. Đặc biệt, Gepard 3.9 có sân trực thăng và thường hoạt động cùng trực thăng Ka-28 để săn ngầm, tăng cường khả năng tác chiến chống tàu ngầm.
Nhiệm vụ đa dạng
Gepard 3.9 có nhiệm vụ tìm kiếm và tiêu diệt tàu ngầm, tàu mặt nước, phương tiện bay của địch; có thể thả thủy lôi, hộ tống đoàn tàu vận tải, cũng như chi viện hỏa lực cho lực lượng đổ bộ. Nhìn chung, Gepard 3.9 có thể hoạt động độc lập hoặc phối hợp với hạm đội, bảo vệ khu vực biển đảo rộng lớn và tham gia các nhiệm vụ đối ngoại, tuần tra chung. Loại tàu này mang lại năng lực tuần tra xa bờ tốt hơn cho Hải quân Việt Nam, vượt trội so với các tàu hộ tống đời trước, đồng thời tăng cường lớp phòng thủ tầm xa.
Hoạt động nổi bật
Sau nhiều năm trong biên chế, đội Gepard 3.9 đã được sử dụng trong các buổi diễn tập lớn và hoạt động đối ngoại. Tàu hộ vệ tên lửa lớp Gepard 3.9 đã dẫn đầu đội hình diễu binh trên biển của Hải quân nhân dân Việt Nam trong sự kiện A80 chào mừng kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2025. Đáng chú ý, HQ-011 Đinh Tiên Hoàng và HQ-012 Lý Thái Tổ thiên về tác chiến mặt nước, trong khi HQ-015 Trần Hưng Đạo và HQ-016 Quang Trung được tối ưu hóa cho nhiệm vụ chống ngầm hiện đại. Đây là lực lượng nòng cốt của đội tàu mặt nước cỡ lớn thuộc Hải quân Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực kiểm soát biển và bảo vệ chủ quyền trên các vùng biển xa.
Nguồn gốc và nhà máy đóng tàu
Đội Gepard 3.9 do Nga sản xuất, được thiết kế bởi Viện thiết kế ZPKB (Zelenodolsk Design Bureau) và đóng tại Nhà máy đóng tàu A.M. Gorky (Zelenodolsk) ở thành phố Zelenodolsk, Tatarstan, nước Cộng hòa Tatarstan, nằm bên bờ sông Volga, Liên bang Nga. Zelenodolsk cách thủ đô Kazan (Tatarstan) 38 km. Nhà máy được thành lập năm 1895 dưới thời Đế quốc Nga và được xem là một trong những nhà máy đóng tàu có lịch sử lâu đời nhất nước Nga hiện nay. Trong lịch sử hơn 100 năm, nhà máy chủ yếu đóng các tàu chiến đấu cỡ nhỏ và vừa. Hiện nay, nhà máy kinh doanh trong các lĩnh vực: đóng tàu hải quân; đóng tàu dân sự thương mại; chế tạo tàu chở khách cao tốc; sản xuất trang bị hải quân và phục vụ khai thác dầu khí; sản xuất kiến trúc kim loại siêu lớn. Trong lĩnh vực đóng tàu hải quân, nhà máy có hai chủ trương: tăng cường sản xuất tàu chiến cải tiến với lượng giãn nước từ 500 đến 2.200 tấn phù hợp cấu trúc an ninh Nga; đẩy mạnh các sản phẩm đóng tàu hải quân vào thị trường quốc tế trong hợp tác với Tập đoàn Rosoboronexport.
Sản phẩm chủ lực
Sản phẩm chủ lực hiện nay trong lĩnh vực đóng tàu hải quân tại nhà máy Zelenodolsk là tàu hộ vệ tên lửa Gepard, cung cấp cho hai khách hàng chính: Hải quân Nga và Hải quân Nhân dân Việt Nam. Ngoài thiết kế tàu hộ vệ Gepard 3.9, nhà máy Zelenodolsk còn thực hiện đóng hàng loạt tàu tuần tra cỡ nhỏ Project 21980 Grachonok, thiết kế để bảo vệ căn cứ hải quân trước những hành động phá hoại. Lớp tàu này có lượng giãn nước 138 tấn, dài 31,04 mét, thủy thủ đoàn 18 người, trang bị một đại liên 14,5 mm, một bệ phóng tên lửa 9K38 Igla và hệ thống chống người nhái DP-65A.
