Sức mạnh quân sự Houthi: Mối đe dọa khó lường với eo biển chiến lược Bab al-Mandeb
Sự tham gia chính thức của lực lượng Houthi tại Yemen vào cuộc chiến Iran thông qua việc phóng loạt tên lửa đạn đạo nhằm vào miền Nam Israel hôm 28/3 đã mở ra một mặt trận mới đầy phức tạp trong xung đột khu vực. Động thái này diễn ra bất chấp nhận định trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng cuộc chiến "sắp kết thúc", cho thấy tính chất khó đoán của tình hình.
Lực lượng dự trữ khó lường với kho vũ khí hiện đại
Trong nhiều năm qua, Houthi đã chứng minh khả năng phi thường trong việc ẩn mình và duy trì hỏa lực. Chiến thuật giấu tên lửa trong hệ thống hang động hiểm trở đã giúp nhóm này vô hiệu hóa các nỗ lực đánh chặn từ liên minh Mỹ, Israel và Saudi Arabia. Đây chính là lý do cốt lõi khiến Houthi luôn là quân bài dự trữ khó lường, sẵn sàng tung đòn khi các cường quốc khác đã mỏi mệt.
Houthi, còn được biết đến với tên gọi Ansar Allah (Những người ủng hộ Thượng đế), không phải là lực lượng mới xuất hiện. Họ hình thành từ những năm 1990 tại Yemen khi thủ lĩnh Hussein al-Houthi khởi xướng phong trào "Thanh niên Tín ngưỡng" nhằm phục hưng dòng Hồi giáo Zaid. Từ một tổ chức mang màu sắc tôn giáo, Houthi nhanh chóng chuyển hóa thành lực lượng chính trị rồi quân sự, đặc biệt sau khi nội chiến Yemen bùng nổ năm 2014.
Kho vũ khí tiên tiến từ sự hỗ trợ của Iran
Theo các phân tích quốc tế, Iran đã gia tăng hỗ trợ cho nhóm này từ năm 2014, cung cấp vũ khí, công nghệ và huấn luyện. Nếu như trước năm 2014, lực lượng này chỉ sở hữu các tổ hợp tên lửa chống hạm cũ từ thời Liên Xô, thì hiện nay Houthi đã nắm trong tay những công nghệ tấn công hàng hải tiên tiến nhất thế giới.
Vũ khí tạo ra bước ngoặt nguy hiểm nhất của Houthi chính là tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM) mang tên Asef và Tankil. Khác với tên lửa hành trình chỉ bay trên mặt biển, ASBM được phóng vọt lên tận rìa bầu khí quyển, sau đó lao xuống chiến hạm mục tiêu với tốc độ siêu thanh. Với khối đầu đạn nặng hơn 300 kg, vũ khí này đủ sức xuyên thủng lớp giáp của bất kỳ tàu sân bay hay khu trục hạm hiện đại nào.
Ngoài ra, sự nguy hiểm của Houthi còn đến từ việc kết hợp phóng tên lửa và UAV. Một báo cáo năm 2021 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ (CSIS) cho biết Tehran đã giúp Houthi phát triển thủy lôi, tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái. Trên thực địa, từ cuối năm 2023, họ đã tiến hành hàng trăm cuộc tấn công vào tàu thương mại trên Biển Đỏ.
"Kịch bản ác mộng" tại eo biển Bab al-Mandeb
Bên cạnh việc sở hữu kho vũ khí nguy hiểm, vị trí địa lý của Houthi mới thật sự là thứ khiến Lầu Năm Góc phải đau đầu. Lực lượng này kiểm soát phần lớn khu vực đông dân nhất Yemen, đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với eo biển Bab al-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ.
Eo biển Bab al-Mandeb là "nút thắt cổ chai" quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng và thương mại toàn cầu. Đây là tuyến hàng hải nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương, nơi khoảng 12% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua. Với chiều rộng chỉ khoảng 29 km tại điểm hẹp nhất, khu vực này đặc biệt dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công.
Theo chuyên gia Muyu Xu của Kpler, hành trình từ Rotterdam đến Singapore qua kênh đào Suez và Bab al-Mandeb mất khoảng 27 ngày, nhưng nếu phải vòng qua châu Phi sẽ kéo dài tới 40 ngày. Đối với vận chuyển dầu, tác động còn rõ rệt hơn khi các chuyến hàng từ Trung Đông sang châu Á có thể mất gần 50 ngày nếu phải đổi tuyến, tức hơn gấp đôi thời gian bình thường.
Tác động đến kinh tế toàn cầu
Theo ông Thomas Juneau, chuyên gia tại Đại học Ottawa và Viện Chatham House, nếu các cuộc tấn công của Houthi chỉ dừng ở quy mô hạn chế nhằm vào Israel, chúng sẽ "không tác động đáng kể đến cục diện chiến tranh". Tuy nhiên, kịch bản sẽ thay đổi đáng kể nếu Houthi quay lại chiến thuật tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ.
"Nếu họ nhắm vào vận tải biển và tìm cách phong tỏa eo Bab al-Mandab, tác động sẽ rất lớn, khuếch đại ảnh hưởng vốn đã nghiêm trọng của cuộc chiến lên giá dầu, khí đốt và toàn bộ nền kinh tế toàn cầu", ông cảnh báo.
Các chuyên gia còn cảnh báo về một kịch bản "phong tỏa đa điểm": Nếu Bab al-Mandeb và kênh đào Suez bị đóng cửa cùng lúc với eo biển Hormuz, các tuyến hàng hải huyết mạch sẽ bị tê liệt hoàn toàn. Ở góc độ chiến lược, sự xuất hiện của Houthi không chỉ mở thêm một mặt trận quân sự mà còn làm thay đổi bản chất cuộc chiến, chuyển từ kiểm soát lãnh thổ sang cạnh tranh khả năng kiểm soát các điểm nghẽn kinh tế quan trọng của thế giới.
