Nga và Ukraine đã đồng ý thực hiện một lệnh ngừng bắn cục bộ tại khu vực xung quanh nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia, nhà máy lớn nhất châu Âu, nhằm tạo điều kiện sửa chữa các đường dây điện và giảm thiểu nguy cơ xảy ra thảm họa hạt nhân.
Thỏa thuận ngừng bắn
Theo thông báo từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ sáng ngày 5/6 trên tiền tuyến gần nhà máy. Dưới sự giám sát của các chuyên gia IAEA, các kỹ thuật viên từ cả hai phía sẽ tiến hành sửa chữa những hư hại do chiến sự gây ra đối với đường dây điện Dniprovska 750kV. Công việc này dự kiến bắt đầu trong những ngày tới, sau khi khu vực được rà phá bom mìn trên diện rộng.
Tình trạng đường dây điện
Đường dây điện Dniprovska đã bị ngắt kết nối hơn hai tháng trước, buộc nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia phải phụ thuộc hoàn toàn vào một đường dây 330kV duy nhất để cung cấp điện cho hệ thống làm mát của sáu lò phản ứng đang ngừng hoạt động. Trong những tuần gần đây, nhà máy đã nhiều lần mất kết nối với đường dây này, dẫn đến việc phải khởi động các máy phát điện diesel khẩn cấp như một biện pháp cuối cùng.
Nỗ lực của IAEA
Đây là lệnh ngừng bắn tạm thời thứ sáu kể từ khi Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi tiến hành đàm phán với Nga và Ukraine nhằm đảm bảo nguồn điện bên ngoài cho nhà máy và duy trì an toàn hạt nhân. Công tác chuẩn bị sửa chữa gặp nhiều khó khăn do vị trí hư hỏng nằm trên đỉnh các cột truyền tải điện cao thế dọc theo ranh giới kiểm soát hai bên trên sông Dnipro.
Ông Grossi cho biết Nga và Ukraine đã hợp tác mang tính xây dựng với IAEA trong nhiều tuần đàm phán nhạy cảm và phức tạp. Cả hai bên đã đồng ý ngừng bắn vì mục tiêu bảo đảm an toàn hạt nhân. “IAEA sẽ tiếp tục làm mọi điều có thể để giúp bảo vệ con người và môi trường trước nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân, điều sẽ không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai mà chỉ làm gia tăng thêm sự tàn phá và đau khổ do chiến sự gây ra”, người đứng đầu IAEA nhấn mạnh.
Diễn biến gần đây
Ngày 3/6, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia do Nga kiểm soát đã mất nguồn điện bên ngoài lần thứ 17 sau khi một máy bay không người lái tấn công vào một trạm biến áp ở bờ đối diện sông Dnipro. Các máy phát điện diesel khẩn cấp đã được sử dụng để cung cấp điện, nhưng an toàn hạt nhân một lần nữa bị đặt vào tình trạng rủi ro.
Vào sáng ngày 4/6, nhà máy nhiệt điện Zaporizhia đã hứng chịu một cuộc tấn công dữ dội, tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nguồn cung điện của nhà máy điện hạt nhân. Trước đó, các thanh sát viên của IAEA đã tới kiểm tra nhà máy sau khi phía Nga tuyên bố cơ sở này bị hư hại và xác nhận mức phóng xạ vẫn ở ngưỡng bình thường. Trong quá trình thanh sát, phái bộ IAEA đã phải tạm ngừng công việc và tìm nơi trú ẩn do nghe thấy tiếng UAV và tiếng súng nổ gần khu vực nhà máy.
Trong thời gian qua, Nga và Ukraine nhiều lần cáo buộc lẫn nhau tấn công vào nhà máy hạt nhân lớn nhất châu Âu, gây ra nguy cơ xảy ra khủng hoảng hạt nhân.
