Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD khí tài, Iran vạch trần điểm yếu phòng không chiến lược
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Mỹ đang phải đối mặt với những tổn thất nặng nề về khí tài quân sự, đồng thời bộc lộ điểm yếu chiến lược trong hệ thống phòng không. Theo các chuyên gia, sự phụ thuộc quá mức vào radar mặt đất đã khiến Washington trở nên dễ tổn thương trước các cuộc tấn công của Iran.
Thiệt hại khổng lồ sau ba tuần xung đột
Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch chống Iran vào ngày 28/2, Tehran đã phản ứng nhanh chóng bằng các đợt tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào Israel cùng các tài sản của Mỹ trong khu vực vùng Vịnh. Trong tháng vừa qua, Iran đã làm hư hại hoặc phá hủy nhiều hệ thống quân sự quan trọng, bao gồm radar, hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD và máy bay không người lái Reaper tại các căn cứ Mỹ ở Saudi Arabia, UAE, Bahrain, Jordan và Kuwait. Ngay cả căn cứ Al Udeid ở Qatar, nơi đóng quân của lực lượng Mỹ, cũng không tránh khỏi các cuộc tấn công.
Một sự kiện đáng chú ý xảy ra vào ngày 27/3, khi tên lửa và máy bay không người lái của Iran bắn trúng căn cứ không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia. Căn cứ này, do lực lượng không quân Saudi Arabia điều hành nhưng được Mỹ sử dụng, đã chịu thiệt hại nghiêm trọng. Theo Tạp chí Air & Space Forces Magazine, vụ tấn công làm hư hại nhiều máy bay tiếp nhiên liệu trên không KC-135 và một máy bay cảnh báo và kiểm soát trên không E-3 Sentry (AWACS).
Ước tính thiệt hại lên đến hàng tỷ USD
Theo báo cáo của Wall Street Journal, hàng tỷ USD thiết bị quân sự của Mỹ đã bị hư hại hoặc phá hủy kể từ khi xung đột bắt đầu, chủ yếu do máy bay không người lái và tên lửa của Iran. Bà Elaine McCusker, cựu quan chức ngân sách của Lầu Năm Góc, ước tính thiệt hại trong 3 tuần đầu tiên rơi vào khoảng 1,4-2,9 tỷ USD.
Ngoài ra, Mỹ được cho là đã mất 12 máy bay không người lái MQ-9 Reaper, vốn có nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo và tấn công các mục tiêu giá trị cao. Các sự cố khác bao gồm việc 3 máy bay chiến đấu F-15E Strike Eagle bị bắn nhầm tại Kuwait, hỏa hoạn trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford, và các tuyên bố của Iran về việc bắn trúng máy bay chiến đấu tàng hình F-35 và chặn F-15, mặc dù Washington chưa xác nhận.
Lỗ hổng trong hệ thống phòng không của Mỹ
Nguyên nhân sâu xa của những thiệt hại này không chỉ nằm ở khả năng tấn công dồn dập của Iran hay việc Mỹ tiết kiệm tên lửa đánh chặn. Báo cáo dựa trên hình ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất 10 địa điểm đặt radar của Mỹ ở Trung Đông đã bị Iran tấn công từ ngày 28/2. Việc hỏng hóc nhiều radar và hệ thống cảm biến đã làm suy yếu nghiêm trọng khả năng xác định và ứng phó của hệ thống phòng không Mỹ.
Tiến sĩ Jennifer Kavanagh, giám đốc phân tích quân sự tại Defense Priorities, nhận định: "Điều đáng lo ngại hơn là sự bất lực của Washington trong việc bảo vệ các căn cứ ở Trung Đông. Các cuộc tấn công vào máy bay Mỹ và thương vong tại nơi có binh sĩ đóng quân đã chứng minh điểm yếu này." Bà lấy ví dụ từ vụ tấn công căn cứ Prince Sultan, nơi 12 binh sĩ bị thương và mất máy bay E-3 Sentry, một tài sản then chốt trong quản lý không gian chiến đấu.
Yêu cầu cấp bách về chuyển đổi chiến lược
Bà Kavanagh nhấn mạnh rằng, trong khi Lầu Năm Góc tập trung vào việc bổ sung kho đạn dược, việc sửa chữa và củng cố mạng lưới cảm biến và radar mặt đất là yêu cầu cấp bách hơn. Tuy nhiên, thách thức này khó giải quyết hơn nhiều so với việc sản xuất vũ khí, vì hệ thống radar và cảm biến tiên tiến đòi hỏi thời gian và chi phí lớn để sửa chữa.
Cuộc chiến với Iran dường như đã đặt ra bài toán cơ bản với phương pháp phòng không của Mỹ, đặc biệt là sự phụ thuộc quá lớn vào hệ thống đặt trên mặt đất. Điều này cho thấy khả năng phòng không của Washington chưa sẵn sàng cho chiến tranh hiện đại. Bà Kavanagh chia sẻ: "Vấn đề mang tính chiến lược, không đơn thuần là kỹ thuật. Lầu Năm Góc cần nhanh chóng đẩy mạnh chuyển đổi sang hệ thống theo dõi và đánh chặn dựa trên không gian và vệ tinh."
Trong bối cảnh này, Lầu Năm Góc đã lên kế hoạch thay thế một số hệ thống bị hư hỏng thông qua đề xuất ngân sách bổ sung trị giá 200 tỷ USD. Tuy nhiên, việc khắc phục những điểm yếu chiến lược có thể cần nhiều thời gian và nguồn lực hơn, đặt ra thách thức lớn cho Mỹ trong cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông.
