Mỹ chuẩn bị đáp trả bằng thử nghiệm hạt nhân công suất thấp
Trong bối cảnh căng thẳng hạt nhân leo thang, một quan chức cấp cao của Mỹ đã công khai tuyên bố nước này sẵn sàng tiến hành các cuộc thử nghiệm hạt nhân công suất thấp. Động thái này được xem như một biện pháp đáp trả trực tiếp những cáo buộc của Washington về các vụ nổ bí mật mà Trung Quốc và Nga được cho là đã thực hiện, qua đó chính thức chấm dứt lệnh hoãn thử kéo dài suốt nhiều thập niên qua.
Bối cảnh từ sự kiện hết hạn hiệp ước New START
Sự kiện này diễn ra ngay sau khi Hiệp ước New START, thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Nga nhằm hạn chế việc triển khai đầu đạn hạt nhân, chính thức hết hiệu lực vào ngày 5.2. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần kêu gọi thiết lập một thỏa thuận mới với sự tham gia đầy đủ của Trung Quốc, nhưng cho đến nay vẫn chưa đạt được tiến triển đáng kể.
Ông Christopher Yeaw, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí và không phổ biến vũ khí hạt nhân, khẳng định Tổng thống Trump hoàn toàn nghiêm túc khi tuyên bố hồi tháng 10.2025 rằng Mỹ sẽ khôi phục các hoạt động thử nghiệm hạt nhân. Phát biểu tại Viện Hudson, ông Yeaw nhấn mạnh: "Như Tổng thống đã nói, Mỹ sẽ quay lại thử nghiệm trên cơ sở bình đẳng".
Mỹ cáo buộc Trung Quốc thử hạt nhân bí mật
Tại một cuộc họp của Liên Hiệp Quốc ở Geneva, Thụy Sĩ, ngay khi hiệp ước New START hết hạn, một quan chức Mỹ đã đưa ra cáo buộc chính thức rằng Trung Quốc đã tiến hành một vụ thử hạt nhân công suất thấp vào năm 2020 và hiện đang chuẩn bị cho những vụ nổ có sức công phá lớn hơn trong tương lai. Phía Trung Quốc lập tức bác bỏ, gọi những cáo buộc này là "hoàn toàn dối trá" và chỉ là cái cớ để Mỹ hợp pháp hóa việc nối lại thử nghiệm hạt nhân.
Theo thông tin tình báo mới nhất mà ông Yeaw cung cấp cho Đài NPR, vào ngày 22.6.2020, một trạm địa chấn từ xa ở Kazakhstan đã ghi nhận một trận động đất nhỏ với cường độ chỉ 2,75 độ Richter. Sự kiện địa chấn này có nguồn gốc từ khu vực cách đó khoảng 720 km, trùng khớp với vị trí của bãi thử hạt nhân chính Lop Nur thuộc Trung Quốc.
Ông Yeaw phân tích: "Rất khó có khả năng đó là điều gì khác ngoài một vụ nổ, một vụ nổ đơn lẻ. Nó hoàn toàn phù hợp với những gì người ta có thể chờ đợi từ một vụ thử hạt nhân". Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ hiện vẫn chưa có phản hồi chính thức về những thông tin này.
Phản ứng quyết liệt từ Bắc Kinh
Trong một cuộc họp báo diễn ra vào tuần trước, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm đã lên tiếng bác bỏ mạnh mẽ: "Cáo buộc của Mỹ về việc Trung Quốc tiến hành các vụ nổ hạt nhân là hoàn toàn vô căn cứ. Trung Quốc phản đối việc Mỹ bịa đặt cớ để nối lại các vụ thử hạt nhân của mình". Phản ứng này cho thấy sự căng thẳng giữa hai cường quốc đang ngày càng gia tăng, đe dọa đến sự ổn định của an ninh hạt nhân toàn cầu.
Kế hoạch thử nghiệm của Mỹ trong tương lai
Ông Yeaw cũng làm rõ rằng bất kỳ cuộc thử nghiệm nào trong tương lai của Mỹ cũng sẽ được tiến hành trên cơ sở "sân chơi công bằng", đảm bảo Mỹ không rơi vào thế bất lợi. Ông nhấn mạnh: "Cơ sở bình đẳng không có nghĩa là chúng tôi sẽ quay lại các vụ thử khí quyển kiểu Ivy Mike với sức công phá nhiều megaton", ám chỉ đến vụ nổ nhiệt hạch quy mô lớn năm 1952 ở Nam Thái Bình Dương.
Thay vào đó, Mỹ sẽ thực hiện các vụ thử hạt nhân công suất thấp, phù hợp với "chuẩn mực có sẵn" mà theo ông Yeaw, không đâu khác ngoài những gì Trung Quốc và Nga đang thực hiện. Mặc dù chưa công bố thời gian cụ thể, nhưng ông khẳng định Tổng thống Trump sẽ là người ra quyết định cuối cùng dựa trên tình hình thực tế.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Mỹ vừa tiến hành một cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo liên lục địa Minuteman 3 không mang đầu đạn tại Căn cứ Không quân Vandenberg, California vào tháng 2.2021, cho thấy Washington đang tích cực chuẩn bị cho các kịch bản quân sự phức tạp trong tương lai.
