Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 4.5 tuyên bố Washington sẽ khởi động một chiến dịch mới để giải cứu các tàu thuyền đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh đây là một hành động nhân đạo nhằm giúp đỡ các quốc gia trung lập bị cuốn vào cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran.
Bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz
Ngay sau tuyên bố của Tổng thống Trump, đã có báo cáo về một vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu, trong khi Iran cảnh báo hải quân Mỹ tránh xa khu vực này. Tehran đã gần như phong tỏa hoàn toàn hoạt động vận chuyển hàng hóa từ vịnh Ba Tư trong hơn hai tháng qua. Hồi tháng 4, Washington đã đáp trả bằng cách áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với các tàu rời cảng của Iran.
Kế hoạch chi tiết của chiến dịch
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 3.5, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã thông báo với các quốc gia bị ảnh hưởng rằng lực lượng Mỹ sẽ hướng dẫn tàu thuyền của các nước này ra khỏi vùng biển bị hạn chế một cách an toàn để họ có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh. Hiện chưa rõ Mỹ sẽ hỗ trợ những quốc gia nào hoặc kế hoạch này sẽ hoạt động như thế nào, mặc dù ông Trump cảnh báo rằng bất kỳ sự can thiệp nào vào hoạt động này sẽ bị đáp trả mạnh mẽ.
Phản ứng từ Iran và triển vọng đàm phán
Tất cả diễn ra trong bối cảnh Iran đang xem xét phản hồi của Mỹ đối với đề xuất hòa bình mới nhất do Tehran đưa ra. Truyền thông nhà nước Iran cho biết phản hồi của Washington được chuyển qua Pakistan, mặc dù điều này chưa được các quan chức Mỹ xác nhận. Tehran đã đề xuất hai bên trước tiên tập trung vào chấm dứt chiến tranh và giải quyết bế tắc về vận tải biển vùng Vịnh, đồng thời hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của mình sang giai đoạn sau. Ông Trump đã phát tín hiệu cho thấy ông khó có thể chấp nhận điều đó, và cho rằng Iran vẫn chưa trả giá đến mức mà ông xem là đủ.
Đình trệ đàm phán và tác động toàn cầu
Mỹ và Israel đã ngừng các cuộc không kích vào Iran từ 4 tuần trước và đã tổ chức một vòng đàm phán, nhưng những nỗ lực nối lại đàm phán đã bị đình trệ. Washington nhấn mạnh Iran phải chấp nhận những giới hạn nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân của mình nếu muốn kết thúc chiến tranh, bao gồm việc từ bỏ kho dự trữ uranium được làm giàu cao, nhưng Iran đã bác bỏ đòi hỏi đó. Tình trạng bế tắc này đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng vọt, do khoảng 1/5 lượng dầu khí của thế giới thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
