Reuters ngày 28.4 dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran, làm giảm hy vọng về một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột tại Trung Đông. Theo đó, Iran muốn tạm gác vấn đề hạt nhân sang một bên cho đến khi kết thúc xung đột và giải quyết tranh cãi về tàu thuyền lưu thông ở vùng Vịnh. Ngược lại, Mỹ khẳng định vấn đề hạt nhân của Iran phải là trọng tâm của các cuộc đàm phán.
Động thái mới của Iran
Trong bối cảnh đàm phán song phương bế tắc, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Nga và gặp Tổng thống Vladimir Putin tại St. Petersburg vào ngày 27.4. Sau cuộc gặp, ông Araghchi bày tỏ sự hoan nghênh đối với sự ủng hộ của Nga về mặt ngoại giao và ca ngợi mối quan hệ chiến lược sâu sắc giữa hai nước. Theo hãng RIA, Tổng thống Putin tuyên bố Nga sẽ làm mọi thứ có thể vì lợi ích của Iran và các quốc gia khác trong khu vực.
Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov đã có cuộc hội đàm với Thứ trưởng Quốc phòng Iran Reza Talaei-Nik bên lề Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Kyrgyzstan. Hãng TASS dẫn lời ông Belousov tái khẳng định quan điểm của Nga rằng xung đột liên quan đến Iran cần được giải quyết thông qua các biện pháp ngoại giao, đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng Moscow và Tehran sẽ tiếp tục hỗ trợ lẫn nhau. Ngoài ra, ông Talaei-Nik cũng đã tới Belarus và thảo luận về tình hình Trung Đông với Bộ trưởng Quốc phòng Viktor Khrenin.
Tại hội nghị SCO, ông Talaei-Nik tuyên bố Iran sẵn sàng chia sẻ năng lực vũ khí phòng vệ với các quốc gia độc lập, đặc biệt là các thành viên SCO. SCO bao gồm Trung Quốc, Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Uzbekistan, Ấn Độ, Pakistan, Iran và Belarus.
Phân tích từ chuyên gia
Giáo sư Mohamed Elmasry tại Viện Nghiên cứu sau đại học Doha (Qatar) nhận định rằng các động thái của Iran nhằm thể hiện rằng nước này không đơn độc như Mỹ từng tuyên bố. Ông cho biết: "Tôi chắc chắn rằng bên cạnh ý nghĩa biểu tượng, còn có các cuộc thảo luận về các tuyến đường có thể xuất khẩu dầu. Iran có lẽ đang đứng trước bờ vực của một cuộc khủng hoảng dầu trữ". Nhận định này được đăng tải trên Đài Al Jazeera.
Đấu khẩu tại Liên Hợp Quốc
Vấn đề hạt nhân Iran không chỉ là tâm điểm trong đàm phán Mỹ - Iran mà còn gây căng thẳng tại phiên khai mạc hội nghị của Liên Hợp Quốc nhằm xem xét lại Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) diễn ra tại New York ngày 27.4.
Tại hội nghị, các nhóm khác nhau đã đề xuất 34 vị trí phó chủ tịch, trong đó có Iran. Ông Christopher Yeaw, trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách vấn đề kiểm soát vũ khí và không phổ biến vũ khí hạt nhân, cho rằng việc Iran được chọn là một sự xúc phạm đối với NPT. Ông nhấn mạnh rằng không thể phủ nhận việc Iran từ lâu đã thể hiện sự coi thường các cam kết không phổ biến vũ khí hạt nhân và từ chối hợp tác với cơ quan giám sát hạt nhân của LHQ để giải quyết các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân của mình.
Đáp lại, ông Reza Najafi, Đại sứ Iran tại Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, bác bỏ tuyên bố của phía Mỹ là vô căn cứ và mang động cơ chính trị. Ông chỉ trích: "Không thể chấp nhận được việc Mỹ, quốc gia duy nhất từng sử dụng vũ khí hạt nhân và tiếp tục mở rộng, hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của mình, lại tự đặt mình vào vị trí trọng tài về việc tuân thủ thỏa thuận hạt nhân".
