Ngày 31/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Washington chưa đồng ý cho Ukraine sản xuất tên lửa Patriot và nói rõ điều đó “sẽ không bao giờ xảy ra”. Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói với giới truyền thông rằng Mỹ đã chấp thuận cấp phép sản xuất hệ thống phòng không tối tân này. Ông Trump nhấn mạnh rằng việc chuyển giao công nghệ vũ khí tiên tiến cần hết sức thận trọng, hiện chỉ có Nhật Bản và Đức được cấp phép sản xuất tên lửa Patriot ngoài lãnh thổ Mỹ.
Động thái từ chối cấp phép diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang phải hứng chịu các cuộc tập kích đường không liên tục từ Nga. Nhu cầu về hệ thống phòng không Patriot tại Ukraine là rất lớn, đặc biệt khi nước này phải bảo vệ các thành phố lớn và cơ sở hạ tầng năng lượng trước tên lửa hành trình và UAV tự sát. Washington dường như không muốn chia sẻ công nghệ lõi cho Kiev, ngay cả khi Kiev là đồng minh quan trọng trong cuộc xung đột hiện nay.
Ông Trump nói về quyền khai thác khoáng sản đất hiếm của Ukraine
Cũng trong ngày 31/7, ông Trump cho biết Mỹ có quyền tiếp cận nguồn khoáng sản đất hiếm của Ukraine theo một thỏa thuận đã đạt được, và Washington có thể lấy “hầu như bất cứ thứ gì” mà họ muốn. Phát biểu này cho thấy Mỹ đang đặt lợi ích kinh tế – tài nguyên lên hàng đầu trong quan hệ với Ukraine, bên cạnh các vấn đề an ninh và quân sự.
Các nguyên tố đất hiếm là thành phần quan trọng trong sản xuất thiết bị điện tử, pin và hệ thống vũ khí. Ukraine sở hữu trữ lượng đáng kể, nhưng xung đột hiện nay khiến việc khai thác gặp nhiều trở ngại. Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục tìm kiếm thêm sự hỗ trợ tài chính và quân sự từ phương Tây.
Chi phí chiến sự Mỹ-Iran tăng vọt vì vũ khí đắt tiền
Trong một diễn biến liên quan, cuộc xung đột với Iran đang khiến chi phí chiến sự của Mỹ tăng mạnh. Lầu Năm Góc liên tục sử dụng các loại vũ khí hiện đại có giá thành rất cao, điển hình là tên lửa đánh chặn SM-3 với đơn giá lên tới 28 triệu USD một quả. Việc triển khai hệ thống phòng thủ Patriot để đối phó các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran tại Trung Đông khiến ngân sách quốc phòng Mỹ chịu áp lực lớn.
Bộ Quốc phòng Mỹ ước tính tổng chi phí chiến sự liên quan đến Iran đã lên tới 37,5 tỷ USD, trong đó đạn dược chiếm phần lớn. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đưa ra con số thực tế có thể lên tới 40 tỷ USD, với khoảng 26 tỷ USD dành riêng cho các loại đạn dược như tên lửa hành trình Tomahawk hay tên lửa không đối đất JASSM.
Trong khi Mỹ chi hàng tỷ USD cho vũ khí công nghệ cao, Iran lại theo đuổi chiến lược “rẻ mà hiệu quả” khi sử dụng UAV tự sát Shahed có giá từ 20.000 đến 50.000 USD cho mỗi chiếc. Sự chênh lệch về chi phí giữa hai bên đặt ra câu hỏi về tính bền vững trong chiến lược tiêu hao của Washington tại khu vực.
Ukraine công bố tổn thất của Nga, Nga tập kích tàu hàng tại Biển Đen
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm 31/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố Nga đã chịu tổn thất khoảng 1,6 triệu người, trong đó có 700.000 binh sĩ tử trận. Con số này, theo ông, cao gấp 14 lần số quân nhân Ukraine thiệt mạng – khoảng 50.000 người. Ông Zelensky cũng cho biết khoảng 400.000 binh sĩ Ukraine bị thương và có nhiều trường hợp mất tích.
Tuy nhiên, các hãng tin độc lập hiện chưa thể xác minh những số liệu do phía Ukraine cung cấp. Con số tổn thất trong chiến tranh luôn là vấn đề nhạy cảm và thường được các bên điều chỉnh theo mục đích truyền thông. Trong khi đó, giao tranh trên chiến trường vẫn diễn ra ác liệt, đặc biệt tại khu vực miền đông và miền nam Ukraine.
Ở diễn biến khác, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố ngày 31/7 đã sử dụng các loại UAV cảm tử như Geran, Gerbera và Lancet để tấn công ba tàu chở vũ khí cùng hàng quân sự của Ukraine tại khu vực phía nam Odesa và cảng Chornomorsk trên Biển Đen. Nga xem các mục tiêu này là hậu cần quân sự của Kiev, trong khi Ukraine thường cáo buộc Nga nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự và tuyến xuất khẩu ngũ cốc.
Cuộc chiến tại Ukraine hiện vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Việc Mỹ từ chối chuyển giao công nghệ Patriot cho Kiev có thể khiến Ukraine phải tiếp tục phụ thuộc vào các hệ thống phòng không do phương Tây cung cấp, vốn có số lượng hạn chế và đòi hỏi chi phí bảo trì cao. Những tuyên bố mới nhất của cả Washington và Kiev cho thấy khoảng cách giữa hai bên về chuyển giao công nghệ quân sự vẫn còn rất lớn.
