Trong chiến dịch tập kích quy mô lớn nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan, Lực lượng Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã lần đầu tiên triển khai phiên bản nâng cấp hoàn toàn mới của dòng tên lửa đạn đạo tầm trung nhiên liệu rắn Haj Qasem. Đây là lần đầu tiên Tehran công khai sử dụng vũ khí này trong một cuộc tấn công thực chiến.
Theo thông tin ban đầu, phiên bản mới được thiết kế nhằm xé rách các hệ thống phòng thủ vòm sắt tinh vi nhất thế giới. So với các biến thể trước đây, tên lửa mang công nghệ dẫn đường quang điện tử đỉnh cao, giúp tăng độ chính xác và khả năng sống sót trước các biện pháp đối kháng điện tử. Giới phân tích quân sự đánh giá đây là bước nhảy vọt đáng sợ trong chiến lược răn đe của Tehran.
Bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông
Cuộc tập kích diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Iran và Mỹ sau các vụ đối đầu liên quan đến lực lượng thân Iran trong khu vực. Các căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan thời gian gần đây trở thành mục tiêu của nhiều vụ tấn công bằng máy bay không người lái và rocket, nhưng việc sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung là một bước đi mới, cho thấy mức độ nghiêm trọng ngày càng tăng.
Theo các nguồn tin từ khu vực, chuỗi tập kích có sự phối hợp của nhiều lực lượng, trong đó Không quân IRGC đóng vai trò chủ lực. Tên lửa Haj Qasem – được đặt theo tên thiếu tướng Qasem Soleimani, chỉ huy lực lượng Quds của IRGC bị Mỹ tiêu diệt năm 2020 – trước nay vốn là vũ khí răn đe chiến lược. Việc đưa phiên bản nâng cấp này vào thực chiến được xem là thông điệp cứng rắn từ Tehran.
Bước tiến công nghệ tên lửa của Iran
Tên lửa đạn đạo tầm trung nhiên liệu rắn Haj Qasem được Iran công bố năm 2020. Đây là một trong những dòng tên lửa có độ chính xác cao trong kho vũ khí của IRGC, với khả năng mang đầu đạn nặng và tốc độ nhanh. Phiên bản nâng cấp mới được cho là tích hợp hệ thống dẫn đường bằng cảm biến quang điện tử, có thể hoạt động ở giai đoạn cuối để khóa mục tiêu, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Các chuyên gia cho rằng tên lửa này được tối ưu hóa để đối phó với các hệ thống phòng không hiện đại như Patriot hay THAAD của Mỹ. Khả năng cơ động và thay đổi quỹ đạo ở giai đoạn cuối giúp tên lửa tránh được các mảnh đánh chặn, làm giảm hiệu quả của các lá chắn tên lửa mà Mỹ và đồng minh đang triển khai.
Tác động đến an ninh khu vực
Việc Iran lần đầu dùng tên lửa đạn đạo tầm trung tấn công căn cứ Mỹ ngay tại Jordan – quốc gia có chung đường biên giới với Israel và Iraq – đặt ra nhiều lo ngại. Jordan từ lâu là đồng minh thân cận của Mỹ và là nơi đóng quân của nhiều binh sĩ Mỹ trong các chiến dịch chống khủng bố. Một cuộc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Jordan có thể kéo theo phản ứng quân sự mạnh mẽ từ Washington.
Phản ứng từ phía Mỹ chưa được công bố chính thức, nhưng các quan chức quốc phòng nước này thường nhấn mạnh sẽ đáp trả các hành động gây hại cho binh sĩ Mỹ. Trong quá khứ, Mỹ từng thực hiện các cuộc không kích vào lực lượng Iran ở Syria và Iraq sau các vụ tấn công nhằm vào lực lượng liên quân.
Chiến lược răn đe của Tehran
Đối với Iran, việc phô diễn sức mạnh tên lửa nâng cấp không chỉ nhằm trả đũa các hành động của Mỹ mà còn gửi thông điệp tới Israel và các đối thủ khu vực. Chương trình tên lửa đạn đạo của Iran từ lâu đã là điểm gây tranh cãi trong các cuộc đàm phán quốc tế, bởi phương Tây lo ngại các tên lửa này có thể mang đầu đạn hạt nhân. Iran luôn khẳng định chương trình tên lửa hoàn toàn mang tính phòng thủ.
Với phiên bản Haj Qasem cải tiến, Tehran cho thấy họ đã làm chủ công nghệ dẫn đường tiên tiến, giúp tăng độ chính xác của tên lửa tầm trung. Điều này có thể thay đổi cán cân quân sự ở khu vực, khi các đồng minh của Mỹ như Israel và Saudi Arabia phải tính toán lại các phương án phòng thủ.
Giới quan sát nhận định rằng vụ tập kích này có thể chỉ là khởi đầu, khi Iran đang tìm cách khẳng định vị thế trước áp lực trừng phạt và cô lập ngoại giao. Sự xuất hiện của một vũ khí có khả năng xuyên thủng lá chắn phòng thủ sẽ làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông.
