Theo hãng tin Reuters, dự án máy bay chiến đấu thế hệ mới của châu Âu đang ở trong tình trạng cực kỳ nguy cấp, như "chỉ mành treo chuông" do những mâu thuẫn sâu sắc giữa các đối tác chính. Cuộc tranh chấp quyền kiểm soát tập trung giữa Tập đoàn Dassault Aviation của Pháp và tập đoàn Airbus, đại diện cho lợi ích của Đức và Tây Ban Nha, xoay quanh dự án khổng lồ trị giá lên đến 100 tỉ euro.
Nỗ lực hòa giải cuối cùng từ lãnh đạo Pháp - Đức
Sau cuộc hội đàm căng thẳng diễn ra trong tháng này với Thủ tướng Đức Olaf Scholz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công bố một động thái được coi là nỗ lực cuối cùng để cứu vãn tình hình. Hai nhà lãnh đạo đã nhất trí thành lập một tổ chuyên gia hòa giải đặc biệt, bao gồm hai đại diện cấp cao từ Pháp và hai đại diện từ Đức.
Thủ tướng Olaf Scholz xác nhận rằng tổ công tác này đã được giao nhiệm vụ khẩn cấp là tìm ra một giải pháp khả thi cho tất cả các bên, với một hạn chót rõ ràng được ấn định vào cuối tháng 4 tới. "Tôi sẽ làm mọi thứ trong quyền hạn của mình và sẽ chiến đấu đến phút cuối cùng để khởi động các dự án chung của châu Âu, trên hết là các dự án hợp tác Đức - Pháp", ông Scholz tuyên bố đầy quyết tâm tại một hội nghị quan trọng ở thành phố Frankfurt (Đức) vào ngày 27 tháng 3 vừa qua.
FCAS - Dự án quốc phòng then chốt của châu Âu
Máy bay chiến đấu thế hệ mới (NGF) là thành phần trung tâm và then chốt trong Hệ thống Chiến đấu Tương lai (FCAS) mà ba cường quốc châu Âu là Pháp, Đức và Tây Ban Nha cùng phát triển. Hệ thống tiên tiến này không chỉ bao gồm máy bay có người lái mà còn tích hợp cả các máy bay không người lái (UCAV) và một mạng lưới chiến đấu được kết nối đám mây.
Được khởi động chính thức vào năm 2017 với những kỳ vọng lớn, các quốc gia thành viên đặt mục tiêu đầy tham vọng là phát triển và đưa vào vận hành NGF để thay thế cho đội bay hiện tại gồm máy bay tiêm kích Rafale của Pháp và Eurofighter (được vận hành bởi Đức và các đồng minh) từ năm 2040 trở đi.
Những bất đồng gay gắt đe dọa đổ vỡ
Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng gay gắt và kéo dài giữa hai "gã khổng lồ" trong ngành hàng không - quốc phòng là Dassault Aviation và Airbus đã liên tục đe dọa làm sụp đổ toàn bộ dự án chiến lược này. Căng thẳng leo thang đến mức, chỉ trong tháng 3 vừa qua, phía Dassault đã công khai cáo buộc Airbus có hành vi "phá hoại" tiến độ và tinh thần hợp tác của dự án.
Trước đó, vào tháng 2, Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã từng đưa ra cảnh báo nghiêm túc rằng Berlin có thể sẽ phải xem xét việc rút khỏi dự án nếu các vấn đề về phân chia công việc, quyền sở hữu trí tuệ và kiểm soát chung không thể được giải quyết một cách thỏa đáng. Mô hình máy bay tiêm kích thế hệ mới NGF đã từng được trưng bày tại Triển lãm Hàng không Paris năm 2023, nhưng tương lai của nó giờ đây lại đang bị treo trên một sợi chỉ mong manh.
