Theo số liệu vừa được Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 27.4, chi tiêu quân sự toàn cầu đã đạt gần 2,9 ngàn tỉ USD vào năm 2025, đánh dấu năm tăng trưởng thứ 11 liên tiếp. Nguyên nhân chính là tình trạng bất ổn và việc tái vũ trang trên toàn thế giới, thúc đẩy các quốc gia gia tăng ngân sách quốc phòng.
Ba quốc gia chi tiêu nhiều nhất là Mỹ, Trung Quốc và Nga, với tổng số tiền lên tới 1,48 ngàn tỉ USD, chiếm hơn một nửa tổng chi tiêu toàn cầu. So với năm 2024, chi tiêu năm 2025 đã tăng 2,9%, bất chấp sự sụt giảm từ Mỹ - quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới.
Nguyên nhân và xu hướng
Nhà nghiên cứu Lorenzo Scarazzato của SIPRI cho biết sự sụt giảm từ Mỹ đã được bù đắp nhiều hơn bởi sự gia tăng chi tiêu ở châu Âu và châu Á, khi thế giới bước vào một năm nữa của chiến sự và căng thẳng gia tăng. Ông cũng nhấn mạnh rằng gánh nặng quân sự toàn cầu, tức tỷ lệ GDP dành cho chi tiêu quân sự, đã đạt mức cao nhất kể từ năm 2009.
"Mọi thứ đều chỉ ra một thế giới cảm thấy kém an toàn hơn và chi tiêu quân sự nhằm bù đắp cho bối cảnh toàn cầu," ông Scarazzato nhận định.
Chi tiêu của Mỹ
Mỹ đã chi 954 tỉ USD trong năm 2025, giảm 7,5% so với năm 2024, chủ yếu do không có khoản viện trợ quân sự mới nào cho Ukraine được phê duyệt. Trước đó, Washington đã cam kết tổng cộng 127 tỉ USD cho Kyiv trong ba năm. Tuy nhiên, sự sụt giảm này dự kiến chỉ là tạm thời, vì Quốc hội Mỹ đã phê duyệt khoản chi tiêu hơn 1 ngàn tỉ USD cho năm 2026, và con số này có thể tăng lên 1,5 ngàn tỉ USD vào năm 2027 nếu đề xuất ngân sách của Tổng thống Donald Trump được thông qua.
Châu Âu và châu Á
Động lực chính thúc đẩy sự gia tăng chi tiêu quân sự toàn cầu năm ngoái là châu Âu, bao gồm Nga và Ukraine, nơi chi tiêu tăng vọt 14% lên 864 tỉ USD. Riêng Nga tăng 5,9% lên 190 tỉ USD, tương đương 7,5% GDP. Ukraine tăng chi tiêu thêm 20% lên 84,1 tỉ USD, chiếm 40% GDP.
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chi tiêu đạt 681 tỉ USD, tăng 8,5% so với năm 2024 - mức tăng hàng năm lớn nhất trong khu vực kể từ năm 2009. Nhân tố chính là Trung Quốc, quốc gia đã tăng chi tiêu mỗi năm trong ba thập niên qua, ước tính đạt 336 tỉ USD vào năm 2025.
Ông Scarazzato lưu ý: "Nhưng có lẽ điều thú vị là phản ứng của một số quốc gia và vùng lãnh thổ khác, chẳng hạn như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, trước nhận thức về các mối đe dọa." Nhật Bản đã tăng chi tiêu quân sự thêm 9,7%, lên 62,2 tỉ USD, tương đương 1,4% GDP - mức cao nhất kể từ năm 1958. Trong khi đó, Đài Loan tăng chi tiêu thêm 14% lên 18,2 tỉ USD.
