Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo sửa Luật Thủ đô để tháo gỡ điểm nghẽn phát triển
Ngày 8/4, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại các tổ về ba dự án luật quan trọng: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng; và Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Phát biểu tại phiên thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của việc sửa đổi Luật Thủ đô, coi đây không chỉ là hoàn thiện một đạo luật cụ thể mà là cơ hội thực chất để kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Hà Nội.
Luật Thủ đô phải trở thành thiết chế pháp lý đặc thù vượt trội
Theo Tổng Bí thư, Hà Nội với vị trí đặc biệt là trung tâm chính trị hành chính quốc gia và động lực phát triển của cả nước, đòi hỏi một khung pháp lý mạnh mẽ. Ông nêu rõ: "Tinh thần xuyên suốt phải xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù vượt trội có tính dẫn dắt, đủ mạnh để tháo gỡ những điểm nghẽn cho Thủ đô." Đồng thời, luật phải đảm bảo kỷ cương, tính thống nhất của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung.
Ông yêu cầu phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp phân quyền triệt để nhưng đi kèm với trách nhiệm giải trình rõ ràng và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ. "Giao quyền nhưng phải có cơ chế kiểm soát, làm sao để đạt được hiệu quả", Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Thực trạng điểm nghẽn và yêu cầu về quy hoạch bền vững
Tổng Bí thư chỉ ra những điểm nghẽn lớn của Thủ đô hiện nay, đặc biệt trong các lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền, và huy động nguồn lực chưa được giải quyết căn bản. Ông đặt câu hỏi: "Tại sao ngày xưa người Pháp quy hoạch phố cổ không tắc đường, ngập lụt. Nhưng bây giờ xây dựng đến đâu tắc đường đến đấy, vào các khu trung tâm, đô thị mới đường đi rất khó khăn, ngập lụt." Nguyên nhân được chỉ rõ là thiếu quy hoạch về đường, hệ thống ngầm, thoát nước.
Do đó, ông nhấn mạnh quy hoạch phải có tính bền vững, ổn định và tầm nhìn 100 năm, đồng thời sửa đổi những điểm nghẽn về thể chế để phù hợp với phát triển nhanh và bền vững. Tư duy xây dựng luật cần chuyển từ "tư duy quản lý" sang "tư duy kiến tạo phát triển", tạo không gian thể chế để Hà Nội chủ động thiết kế và thử nghiệm chính sách.
Đổi mới Luật Thi đua, Khen thưởng: Tránh bệnh thành tích, hướng về cơ sở
Về Dự án Luật Thi đua, Khen thưởng, Tổng Bí thư đánh giá cao việc dự thảo đã điều chỉnh nguyên tắc một thành tích chỉ khen thưởng một lần, một hình thức, khắc phục tình trạng áp dụng không thống nhất. Việc thay thế tiêu chí tổ chức Đảng, đoàn thể trong sạch vững mạnh bằng tiêu chí hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên là cần thiết và phù hợp thực tiễn.
Tuy nhiên, ông lưu ý cần tránh hạ thấp tiêu chí dẫn đến phổ thông hóa, bình quân hóa khen thưởng. Cùng với đó, bổ sung tiêu chí liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là rất cần thiết, nhưng phải được lượng hóa cụ thể, tránh quy định mang tính khẩu hiệu.
"Khen thưởng phải hướng mạnh về cơ sở, về người trực tiếp lao động, sản xuất, công tác. Khen thưởng phải tạo công bằng minh bạch, có sức lan tỏa, có niềm tin trong xã hội. Khen một người mà động viên nhiều người khác", Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Cốt lõi là xử lý mối quan hệ giữa khuyến khích và sàng lọc
Tổng Bí thư cho rằng việc sửa đổi luật lần này không chỉ điều chỉnh công cụ quản lý mà còn định hình cách thức Nhà nước ghi nhận, tôn vinh giá trị phát triển trong xã hội, liên quan trực tiếp đến niềm tin xã hội và chất lượng bộ máy. Cốt lõi là xử lý dứt điểm mối quan hệ giữa khuyến khích và sàng lọc; giữa mở rộng đối tượng và giữ vững tiêu chuẩn; giữa phân quyền và kiểm soát quyền lực.
Ông nêu rõ: "Nếu mở rộng khen thưởng mà không giữ được chuẩn mực sẽ dẫn đến lạm phát danh hiệu. Nhưng nếu quá thận trọng, không kịp thời ghi nhận thì sẽ triệt tiêu động lực phấn đấu." Do đó, luật phải được thiết kế với tinh thần dứt khoát, khen thưởng phải thực chất, đo lường được và có sức lan tỏa, tránh tình trạng dựa vào hồ sơ, thủ tục mà không phản ánh giá trị đóng góp thực tế.
