Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu Luật Thủ đô phải đặc thù vượt trội
Ngày 8/4, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về ba dự án luật quan trọng: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng, và Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Phát biểu tại phiên thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của việc sửa đổi Luật Thủ đô, coi đây không chỉ là hoàn thiện một đạo luật cụ thể mà là cơ hội thực chất để kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội.
Luật Thủ đô: Thiết chế pháp lý đặc thù vượt trội
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội giữ vị trí đặc biệt với vai trò là trung tâm chính trị hành chính quốc gia và động lực phát triển của cả nước. Do đó, tinh thần xuyên suốt phải là xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù vượt trội, có tính dẫn dắt, đủ mạnh để tháo gỡ những điểm nghẽn hiện nay. Ông chỉ rõ, yêu cầu đặt ra là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp phân quyền triệt để nhưng đồng thời phải rõ trách nhiệm, giải trình rõ ràng hơn, với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Tổng Bí thư Tô Lâm nêu bật những điểm nghẽn lớn của Thủ đô, đặc biệt trong các lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền, và huy động nguồn lực, vốn chưa được giải quyết căn bản. Ông đặt câu hỏi: "Tại sao ngày xưa người Pháp quy hoạch phố cổ không tắc đường, ngập lụt, nhưng bây giờ xây dựng đến đâu tắc đường đến đấy?". Điều này cho thấy sự cần thiết của quy hoạch bền vững, ổn định với tầm nhìn 100 năm, và việc sửa đổi luật để khắc phục những điểm nghẽn về thể chế.
Chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tư duy xây dựng luật cần chuyển mạnh từ "tư duy quản lý" sang "tư duy kiến tạo phát triển", phục vụ cho phát triển. Ông nhấn mạnh, luật không chỉ quy định những gì được làm hay không được làm, mà quan trọng hơn là phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình.
Bên cạnh đó, việc thiết kế luật phải bám sát tinh thần đổi mới công tác xây dựng pháp luật. Chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc ổn định, còn những nội dung linh hoạt, biến động nhanh thì giao cho Chính phủ hoặc chính quyền thành phố quy định cụ thể để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Đổi mới Luật Thi đua, Khen thưởng
Về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng, Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá cao việc dự thảo luật đã có bước điều chỉnh quan trọng, như làm rõ nguyên tắc một thành tích chỉ khen thưởng một lần, một hình thức, và thay thế tiêu chí tổ chức Đảng, đoàn thể trong sạch vững mạnh bằng tiêu chí hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên.
Tuy nhiên, ông lưu ý cần tránh hạ thấp tiêu chí dẫn đến phổ thông hóa, bình quân hóa khen thưởng. Việc bổ sung tiêu chí liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là cần thiết, nhưng phải được lượng hóa cụ thể, tránh quy định mang tính khẩu hiệu. Ông nhấn mạnh, khen thưởng phải hướng mạnh về cơ sở, người trực tiếp lao động, tạo công bằng minh bạch, có sức lan tỏa và niềm tin trong xã hội.
Cốt lõi của việc sửa đổi lần này là xử lý dứt điểm mối quan hệ giữa khuyến khích và sàng lọc; giữa mở rộng đối tượng và giữ vững tiêu chuẩn; giữa phân quyền và kiểm soát quyền lực. Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, luật phải được thiết kế với tinh thần dứt khoát, khen thưởng phải thực chất, đo lường được và có sức lan tỏa, không để tình trạng khen thưởng dựa vào hồ sơ, thủ tục mà chưa phản ánh đầy đủ giá trị đóng góp thực tiễn.
