Chia sẻ của Thủ tướng các nước về cơ hội và thách thức với ASEAN đã được đưa ra tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, diễn ra tại Hà Nội vào ngày 9/6. Sự kiện này quy tụ nhiều nhà lãnh đạo cấp cao, trong đó có Thủ tướng Campuchia, Lào, Thái Lan và Timor-Leste, những người đã có những bài phát biểu quan trọng, nêu bật các thách thức và cơ hội mà ASEAN đang đối mặt.
Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân
Đánh giá về chủ đề của Diễn đàn, Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho rằng chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” đã phản ánh đúng yêu cầu cấp thiết của khu vực trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những biến động sâu sắc về an ninh, kinh tế và phát triển. Nhìn lại chặng đường phát triển, ông Hun Manet đánh giá ASEAN đã trải qua một hành trình chuyển đổi đáng kể, từ một khu vực từng bị chia cắt bởi xung đột, khác biệt ý thức hệ và thiếu lòng tin trở thành một trong những khu vực ổn định và năng động nhất thế giới. Theo ông, thành quả đó là kết quả của những lựa chọn chiến lược dựa trên đối thoại, xây dựng lòng tin, tôn trọng chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet phát biểu tại diễn đàn (Ảnh: Trần Huấn). Theo Thủ tướng Hun Manet, các cuộc xung đột tại nhiều khu vực trên thế giới đang cho thấy tính chất ngày càng phức tạp của các thách thức an ninh hiện đại, từ chiến tranh mạng, cạnh tranh ủy nhiệm cho đến các chiến dịch thông tin. Những bất ổn này không chỉ tác động tới an ninh toàn cầu mà còn gây gián đoạn chuỗi cung ứng, làm gia tăng áp lực lạm phát, giá năng lượng và an ninh lương thực đối với nhiều quốc gia. Nhấn mạnh yếu tố con người là trung tâm của tiến trình xây dựng cộng đồng, Thủ tướng Hun Manet cho rằng mục tiêu cuối cùng của ASEAN phải là nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an ninh, phúc lợi và cơ hội phát triển cho người dân.
Các đại biểu tham dự diễn đàn chụp ảnh chung (Ảnh: TTXVN). Chia sẻ tại diễn đàn, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cho hay thế giới đang chứng kiến những biến động nhanh chóng và phức tạp với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, căng thẳng địa chính trị kéo dài và các cuộc xung đột tại nhiều khu vực, đặc biệt ở Trung Đông, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và an ninh lương thực toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ông nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục duy trì đoàn kết, tăng cường khả năng tự cường và phát huy vai trò trung tâm của mình trên cơ sở các nguyên tắc nền tảng và phương thức ASEAN. Đồng thời, ASEAN cần nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức mới nổi, bảo đảm tiếp tục là một nền tảng đáng tin cậy cho tham vấn, hợp tác và ngoại giao phòng ngừa, qua đó biến thách thức thành cơ hội vì lợi ích của khu vực, theo Thủ tướng Sonexay Siphandone.
Thách thức và cơ hội của ASEAN
Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng khi thế giới ngày càng phân mảnh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt nhiều gián đoạn, công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có và biến đổi khí hậu tiếp tục tạo ra những sức ép ngày càng lớn đối với các quốc gia. Theo ông Anutin Charnvirakul, những biến động đó vừa đặt ra thách thức đối với ASEAN, vừa mở ra cơ hội để khu vực khẳng định vai trò và vị thế trong bối cảnh quốc tế đang chuyển dịch sâu sắc. Thủ tướng Thái Lan cho rằng trong khi nhiều khu vực trên thế giới đang trải qua bất ổn và xáo trộn, ASEAN có tiềm năng trở thành một trong những khu vực ổn định nhất toàn cầu, đồng thời là điểm đến hấp dẫn đối với các dòng đầu tư đang tìm kiếm môi trường phát triển an toàn và đáng tin cậy.
Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu tại diễn đàn (Ảnh: Trần Huấn). Bên cạnh các vấn đề chiến lược, Thủ tướng Thái Lan đặc biệt đề cao yêu cầu đưa hợp tác khu vực gắn chặt hơn với lợi ích thiết thực của người dân. Theo ông, thành công của ASEAN không nên được đánh giá bằng số lượng hội nghị hay tuyên bố được thông qua, mà phải được đo lường bằng mức độ an toàn, thịnh vượng và niềm tin của người dân vào tương lai. Cho biết Thái Lan sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên và đối tác, theo Thủ tướng Anutin Charnvirakul, ASEAN cần tiếp tục phát huy tinh thần hợp tác, củng cố lòng tin và biến những thách thức hiện nay thành động lực cho tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong tương lai.
Lần đầu tiên tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN với tư cách thành viên chính thức, Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão kêu gọi ASEAN phát huy đoàn kết, bảo vệ luật pháp quốc tế và trở thành tiếng nói của hòa bình trong một thế giới ngày càng phân cực. Ông cho rằng các nguyên tắc cốt lõi như tôn trọng chủ quyền, đồng thuận, giải quyết hòa bình tranh chấp và vai trò trung tâm của ASEAN cần tiếp tục được gìn giữ và phát huy. Đề cập đến AI, Thủ tướng Timor-Leste cảnh báo nguy cơ bất bình đẳng và tập trung quyền lực công nghệ vào tay một số ít quốc gia và doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh ASEAN cần chủ động xây dựng các khuôn khổ hợp tác và quản trị số chung, bảo đảm công nghệ phục vụ con người và sự phát triển bao trùm, thay vì làm gia tăng chia rẽ trong xã hội.
