Chiều 4/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã họp xem xét, thông qua Nghị quyết thành lập các phường của tỉnh Bắc Ninh; cho ý kiến về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh; đồng thời quyết định chủ trương thành lập Tòa án nhân dân (TAND) và Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tại hai thành phố mới này.
Đủ cơ sở chính trị và pháp lý
Trình bày tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định. Thực tiễn phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước cho thấy hai tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng, phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để trở thành những địa phương có quy mô kinh tế lớn, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
“Việc thành lập thành phố và phường sẽ tạo tiền đề quan trọng để Quảng Ninh và Bắc Ninh tiếp tục phát triển theo định hướng tại các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và các quy hoạch liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt”, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải khẳng định.
Phương án thành lập thành phố Quảng Ninh
Theo đề xuất của Chính phủ, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có diện tích 6.231,27 km2, dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.
Phương án thành lập thành phố Bắc Ninh
Thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh (sau khi thành lập 12 phường). Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có diện tích 4.713,75 km2, dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 54 xã và 45 phường.
Thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh
Chính phủ đề xuất thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.
Bố trí trụ sở và tổ chức bộ máy
Về trụ sở, tài sản công, tờ trình nêu rõ tiếp tục sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có của tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh và 12 xã; cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của hai tỉnh và 12 xã; thực hiện sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ tổ chức và pháp luật.
Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trước mắt giữ nguyên trạng tại các cơ quan, đơn vị của hai tỉnh và 12 xã; đồng thời sắp xếp, bố trí nhân sự phù hợp với chính quyền đô thị.
Điều kiện và tiêu chuẩn đạt yêu cầu
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải khẳng định: “Việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường đã bảo đảm 5/5 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; đã đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và 5/5 tiêu chuẩn thành lập phường theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15”.
Quan điểm thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thành phố Bắc Ninh với các lý do nêu trong tờ trình và đề án của Chính phủ. Việc thành lập hai thành phố đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương.
Ủy ban cũng tán thành đề xuất của TAND tối cao, VKSND tối cao về việc thành lập TAND, VKSND thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trên cơ sở kế thừa TAND, VKSND tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh.
Kết luận của Phó Chủ tịch Quốc hội
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận, UBTVQH thống nhất với nội dung hồ sơ do Chính phủ, TAND tối cao, VKSND tối cao trình; tán thành trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay trong Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh dự kiến có hiệu lực từ 1/9/2026, Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh dự kiến có hiệu lực từ 20/9/2026.
Tại phiên họp, với tỷ lệ tán thành 100%, UBTVQH đã thông qua Nghị quyết về việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh; thông qua về nguyên tắc dự thảo Nghị quyết về việc thành lập TAND, VKSND thành phố Quảng Ninh và dự thảo Nghị quyết về việc thành lập TAND, VKSND thành phố Bắc Ninh.
UBTVQH giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan tiếp thu ý kiến của UBTVQH, hoàn thiện các dự thảo Nghị quyết, bảo đảm đúng về mặt kỹ thuật, ngôn ngữ pháp lý, chặt chẽ.
