Quốc hội khóa VIII: Bước ngoặt lịch sử trong công cuộc đổi mới
Quốc hội khóa VIII (1987-1992) được bầu ra và hoạt động trong giai đoạn bước ngoặt của đất nước, với trách nhiệm to lớn góp phần thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện. Hoạt động lập hiến của Quốc hội khoá này đạt nhiều thành tựu nổi bật, với 2 lần sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1980. Tại kỳ họp lần thứ 11 vào tháng 4/1992, Quốc hội đã thông qua Hiến pháp năm 1992 - Hiến pháp của thời kỳ đổi mới, phù hợp với thực tế đất nước và xu thế tiến bộ của thời đại, đánh dấu sự trưởng thành về trình độ lập hiến của Việt Nam.
Thành tựu nổi bật và số liệu cơ bản
Quốc hội khóa VIII đã thực hiện sứ mệnh cao cả, mở đường cho công cuộc đổi mới về mặt Nhà nước. Trong nhiệm kỳ này, nước ta đạt được những thành tựu quan trọng: kinh tế phát triển, văn hóa, giáo dục có nhiều kết quả tốt. Việc xây dựng Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân có bước phát triển mới; quan hệ đối ngoại được mở rộng; quốc phòng an ninh được củng cố.
Số liệu cơ bản:
- Ngày bầu cử: 19/4/1987
- Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu: 98,75%
- Tổng số đại biểu được bầu: 496
- Thành phần đại biểu Quốc hội: Công nhân (91), Nông dân (105), Tiểu thủ công nghiệp (19), Quân nhân (49), Cán bộ chính trị (100), Trí thức xã hội chủ nghĩa (123), Nhân sĩ, tôn giáo (9), Ðảng viên (465), Ngoài Ðảng (31), Phụ nữ (88), Dân tộc thiểu số (70), Thanh niên (21-35 tuổi) (55), Cán bộ ở Trung ương (116), Cán bộ ở địa phương (380).
Các kỳ họp nổi bật và hoạt động lập pháp
Quốc hội khóa VIII kéo dài 5 năm (1987-1992), với 11 kỳ họp. Kỳ họp thứ nhất từ ngày 17 đến 22/6/1987 tại Hà Nội, Quốc hội đã bầu Hội đồng Dân tộc và 7 Ủy ban Thường trực. Kỳ họp thứ 11 từ ngày 24/3 đến 15/4/1992, Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 1992.
Trong nhiệm kỳ, Quốc hội đã thông qua nhiều luật và pháp lệnh quan trọng, bao gồm:
- 18/4/1992: Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992
- 8/1/1988: Luật Đất đai
- 9/1/1988: Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
- 9/7/1988: Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Quốc tịch Việt Nam
- 11/1/1988: Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hàng mậu dịch
- 4/1/1989: Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân
- 11/7/1989: Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân, Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân
- 2/1/1990: Luật Báo chí, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự
- 30/6/1990: Bộ luật Hàng hải Việt Nam
- 7/7/1990: Luật Công đoàn, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
- 8/8/1990: Luật Thuế doanh thu, Luật Thuế Lợi tức, Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt
- 2/1/1991: Luật Công ty, Luật Doanh nghiệp tư nhân, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự và Luật về Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam
- 16/8/1991: Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Phổ cập giáo dục tiểu học, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự
- 19/8/1991: Luật Bảo vệ và phát triển rừng
- 4/1/1992: Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
- 18/4/1992: Luật Bầu cử Ðại biểu Quốc hội, Luật Tổ chức Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Ngoài ra, Hội đồng Nhà nước đã ban hành 39 pháp lệnh, bao gồm các văn bản quan trọng như Pháp lệnh về Lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam, Pháp lệnh Tổ chức luật sư, Pháp lệnh Chuyển giao công nghệ nước ngoài vào Việt Nam, và nhiều pháp lệnh khác về thuế, hợp đồng, và quản lý nhà nước.
Xây dựng hệ thống luật pháp và phê chuẩn các hiệp định quốc tế
Với phương châm đổi mới tư duy pháp lý, công tác xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa VIII được thực hiện tích cực. Trong 5 năm, Quốc hội đã ban hành 2 bộ luật và 29 luật; Hội đồng Nhà nước ban hành 39 pháp lệnh. Nhiều đạo luật quan trọng về kinh tế như Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân lần đầu tiên được ban hành, thể chế hóa đường lối phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần.
Quốc hội cũng phê chuẩn nhiều hiệp định, hiệp ước, công ước quốc tế, như Hiệp định về hợp tác sử dụng năng lượng nguyên tử với Ấn Độ, Công ước của Liên hợp quốc về các quyền trẻ em, và Hiệp định về quy chế biên giới với Lào.
Tăng cường hoạt động giám sát và thực hiện đường lối đối ngoại
Quốc hội khóa VIII là Quốc hội đầu tiên hoạt động trong thời kỳ đổi mới, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của đất nước. Hoạt động giám sát được tăng cường cả về phạm vi, nội dung và phương thức, với các phiên chất vấn và thảo luận sôi nổi, thực chất hơn, thể hiện tinh thần dân chủ và trách nhiệm.
Thực hiện công cuộc đổi mới, đường lối đối ngoại được xác định là giữ vững hòa bình, tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi. Với phương châm "Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước", Quốc hội và Hội đồng Nhà nước đã chủ động triển khai hiệu quả các hoạt động đối ngoại, cải thiện quan hệ với các nước láng giềng và thế giới.
Quốc hội khóa VIII đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử, thể chế hóa đường lối đổi mới toàn diện do Đại hội VI của Đảng đề ra, góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước trong thời kỳ mới.
