Quan hệ Việt - Nga đã vượt qua những thử thách nghiệt ngã của lịch sử, từ sự tan rã của Liên Xô năm 1991 đến những biến động địa chính trị phức tạp. Đại tá Lê Thế Mẫu, trong bài viết trên Dân trí, đã phân tích sâu sắc về mối quan hệ đặc biệt này.
Mối quan hệ lịch sử: Từ Liên Xô đến Liên bang Nga
Quan hệ Việt Nam - Nga kế thừa mối quan hệ đặc biệt giữa Việt Nam và Liên Xô. Năm 1950, Liên Xô thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, mở ra chương mới. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng khẳng định Chủ tịch Hồ Chí Minh là người khởi nguồn mối quan hệ này.
Năm 1923, Nguyễn Ái Quốc đến Liên Xô tiếp thu tư tưởng Cách mạng Tháng Mười. Tư tưởng này đã soi sáng con đường cách mạng Việt Nam, dẫn đến sự ra đời của tác phẩm "Đường Kách mệnh" (1925) và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930).
Ngày 15/8/1945, Hồng Quân Liên Xô đánh bại Đạo quân Quan Đông, buộc Nhật đầu hàng. Chủ tịch Hồ Chí Minh tận dụng thời cơ, phát động Cách mạng Tháng Tám thành công. Trong Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, Người khẳng định Việt Nam giành độc lập từ tay Nhật.
Sau năm 1950, Liên Xô viện trợ quân sự, góp phần vào chiến thắng Điện Biên Phủ. Giai đoạn 1955-1960, Liên Xô viện trợ xây dựng 146 xí nghiệp, công trình. Trong chiến tranh phá hoại của Mỹ (1964-1973), Liên Xô cung cấp vũ khí hiện đại, điều động 11.000 chuyên gia quân sự, giúp Việt Nam làm nên "Điện Biên Phủ trên không".
Ngày 3/11/1978, hai nước ký Hiệp ước hữu nghị và hợp tác. Nguyên Chủ tịch nước Lương Cường từng khẳng định: "Nếu không có Cách mạng Tháng Mười Nga, không có chiến thắng phát xít và sự ủng hộ của Liên Xô, thì không có Việt Nam ngày nay".
Vượt qua thử thách nghiệt ngã của lịch sử
Liên Xô tan rã năm 1991 là thảm họa địa chính trị lớn nhất thế kỷ XX. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhận định đây là tổn thất nặng nề, gây chấn động cho những người cộng sản trên thế giới.
Việt Nam duy trì quan hệ hữu nghị với Liên bang Nga. Năm 1994, Thủ tướng Võ Văn Kiệt ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản. Năm 2001, Tổng thống Putin thăm Việt Nam, ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược. Năm 2012, hai bên nâng lên đối tác chiến lược toàn diện.
Hai bên phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn quốc tế, ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Năm 2015, Việt Nam ký FTA với Liên minh kinh tế Á - Âu. Năm 2021, hai nước ký Tuyên bố chung về tầm nhìn đến năm 2030.
Trong Tuyên bố chung năm 2025, Nga đánh giá cao lập trường cân bằng của Việt Nam về vấn đề Ukraine. Hai bên khẳng định củng cố quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện trên tinh thần hữu nghị và ủng hộ lẫn nhau.
Quan hệ Việt - Nga tiếp tục phát triển tích cực, là tài sản vô giá của nhân dân hai nước và là hình mẫu của quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác cùng có lợi.
