Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nêu nhiều định hướng chiến lược cho các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, chạm đến mọi ngành nghề và hoạt động tổ chức, vận hành, sản xuất, nghiên cứu. Đây là những gợi ý quan trọng đối với báo chí, từ xây dựng quan điểm nhân văn, góc nhìn trách nhiệm xã hội cao đến xác định tư thế nhập cuộc, dấn thân nhiệt huyết và đóng góp tiếng nói mạnh mẽ với Đảng, Nhà nước, nhân dân và đất nước.
Những gợi ý đề tài báo chí từ Nghị quyết
Qua phần “Định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030”, nhiều câu, cụm từ trong Nghị quyết là gợi ý về các đề tài báo chí có tính thời cuộc, vừa là vấn đề cần quan tâm lâu dài. Cơ quan báo chí có thể triển khai các tuyến bài, chuyên đề hoặc xây dựng chuyên mục phù hợp. Có thể kể đến: “Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân”, “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, thúc đẩy đột phá chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới”, “tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước”, “Hình thành các cực tăng trưởng mạnh, các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu”, “Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật, năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, thể lực, kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số”, “Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời, phát triển các mô hình, phương thức, phong trào học tập theo hướng đa dạng hóa, phù hợp với các đối tượng, từng địa phương”, “Khuyến khích các mô hình, cách làm sáng tạo trong quản trị phát triển cộng đồng bền vững”, “Chủ động, tích cực đóng góp vào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững trên tinh thần là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế”.
Nghị quyết đặt vấn đề cấp thiết cho báo chí
Nghị quyết cũng gợi mở thẳng thắn và đặt vấn đề cấp thiết như: “tháo gỡ dứt điểm các nút thắt, rào cản trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các ngành mũi nhọn khác”, “Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý có hiệu quả vi phạm pháp luật về tài nguyên, môi trường”, “bảo đảm và bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân”, “Kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực”. Những định hướng này cho thấy Đảng luôn đề cao, ủng hộ việc phát huy tinh thần phụng sự, tính chiến đấu của báo chí; khích lệ tinh thần đồng hành, đóng góp, phản biện xây dựng, nhân văn vì lợi ích chính đáng của nhân dân, vì vai trò, vị thế của Đảng, Nhà nước.
Báo chí cần vươn mình trong kỷ nguyên mới
Trong bài phát biểu nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Phát huy truyền thống vẻ vang 100 năm hình thành và phát triển, báo chí cách mạng Việt Nam phải tiếp tục vươn mình mạnh mẽ, khẳng định vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng-văn hóa, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Những người làm báo Việt Nam phải thật sự là những chiến sĩ xung kích có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần đổi mới, khát vọng cống hiến, dấn thân vì sự nghiệp chung của dân tộc. Báo chí phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.
Thách thức và cơ hội cho báo chí trong bối cảnh sáp nhập
Hiện nay, báo chí các địa phương và tới đây là các bộ, ngành, đoàn thể đang thực hiện sáp nhập, thu gọn đầu mối, tinh gọn bộ máy, thực hiện chủ trương của Nghị quyết Đại hội XIV nhằm nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Trong bối cảnh đó, báo chí phải đối mặt với thách thức về nhân lực, cơ sở vật chất, chế độ đãi ngộ, chính sách thúc đẩy. Cần sự tiếp sức từ các cơ quan chức năng thông qua đẩy mạnh thông tin phục vụ báo chí, thực hiện cơ chế phát ngôn, cung cấp thông tin định kỳ, đột xuất. Thúc đẩy hợp tác tuyên truyền, phối hợp truyền thông, chia sẻ thông tin giữa cơ quan báo chí và các bộ, ngành, địa phương, tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp, quần chúng. Điều này giúp báo chí phản ánh sâu rộng hơn các hoạt động, thành quả, thành tựu, đồng thời góp ý, phản ánh kịp thời những hiện tượng tiêu cực, bất cập.
Luật Báo chí 2025 và chuyển đổi số
Ngày 1/7 tới, Luật Báo chí 2025 có hiệu lực. Trách nhiệm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong hỗ trợ, đồng hành với báo chí đưa Luật vào cuộc sống cần được thúc đẩy mạnh mẽ, nhất là khi nhiều cơ quan báo chí đang sáp nhập, tinh gọn, có đơn vị dừng hoạt động. Ngành văn hóa và các bộ, ngành liên quan cần cùng báo chí áp dụng sớm, nhanh, rộng khắp các nội dung Luật như cơ chế phát triển kinh tế báo, cơ chế đặt hàng, nâng cao thù lao, nhuận bút, chi phí cho nhà báo và vận hành tòa soạn. Cần hỗ trợ báo chí trong chuyển đổi số, áp dụng công nghệ và phương thức làm báo hiện đại, phù hợp với nhận định của Đảng về cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Nghị quyết cũng đề ra bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh dữ liệu, an ninh mạng, trong đó báo chí có vai trò và trách nhiệm.
Đưa Nghị quyết vào cuộc sống đòi hỏi báo chí đổi mới, sáng tạo, hoàn thiện mình. Trong nội dung Nghị quyết, cơ quan báo chí, người làm báo có thể tìm ra con đường cho sự ổn định, củng cố, phát triển. Nhưng trên đường đi, báo chí không thể thiếu sự đồng hành.
