Quyết định bổ nhiệm ông Bill Pulte, người đứng đầu Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA), vào vị trí quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI) của Tổng thống Donald Trump đã gây ra làn sóng tranh luận sôi nổi tại Washington. Ông Pulte, vốn không có kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực tình báo, an ninh quốc gia hay hoạt động gián điệp, khiến nhiều nghị sĩ lưỡng đảng bất ngờ và đặt câu hỏi về năng lực của ông đối với một vị trí nhạy cảm bậc nhất trong bộ máy an ninh Mỹ.
Động thái chính trị hay chiến lược nhân sự?
Việc ông Trump bổ nhiệm ông Pulte vào ngày 3/6 được xem là một bước đi mang đậm dấu ấn chính trị, thể hiện khả năng gây bất ngờ và thách thức giới tinh hoa chính trị. Nhiều thượng nghị sĩ từ cả hai đảng đã công khai bày tỏ sự khó hiểu. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins nhận định có thể ông Pulte chưa từng được cấp quyền tiếp cận thông tin mật. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner, Phó Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, bày tỏ lo ngại rằng việc lựa chọn nhân sự dựa trên mức độ phù hợp với định hướng của Tổng thống thay vì kinh nghiệm chuyên môn là điều đáng quan ngại.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Jack Reed, thành viên cấp cao nhất trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, còn thẳng thắn gọi ông Pulte là người thiếu năng lực nhất từng được giao trọng trách này. Ông Reed cho rằng việc xây dựng một đội ngũ ít có xu hướng phản biện các quyết định của Nhà Trắng là một trong những nguyên nhân khiến Mỹ bị cuốn vào cuộc chiến với Iran.
Bổ nhiệm không cần phê chuẩn Thượng viện
Nhờ được bổ nhiệm ở vị trí quyền Giám đốc, ông Pulte không cần Thượng viện phê chuẩn và có thể giữ chức vụ ít nhất 210 ngày, kéo dài qua cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Điều này khiến phe Dân chủ đặc biệt lo ngại về khả năng Nhà Trắng gia tăng ảnh hưởng đối với các cơ quan tình báo trong thời điểm chính trị nhạy cảm.
Theo luật pháp Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia là quan chức tình báo cấp cao nhất, chịu trách nhiệm báo cáo Tổng thống về các nguy cơ khủng bố, đánh giá động thái đối thủ, giám sát phản gián và phê chuẩn các chiến dịch bí mật. Vị trí này được thành lập sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, khi sự phối hợp yếu kém giữa các cơ quan tình báo bị khai thác.
Trong bối cảnh Mỹ đang tham chiến tại Iran, nhiều ý kiến lo ngại rằng việc bổ nhiệm ông Pulte sẽ làm suy giảm năng lực thực hiện sứ mệnh cốt lõi của Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia. Đạo luật thành lập cơ quan này quy định người đứng đầu phải có “kinh nghiệm sâu rộng về an ninh quốc gia”.
Lập luận của ông Trump
Trên mạng xã hội, ông Trump lập luận rằng ông Pulte có “kinh nghiệm sâu sắc trong việc quản lý những vấn đề nhạy cảm nhất của nước Mỹ”, bao gồm sự ổn định của thị trường tài chính và khối tài sản trị giá 10.000 tỷ USD của Fannie Mae và Freddie Mac. Tuy nhiên, dù thành công trong lĩnh vực tài chính, hồ sơ của ông Pulte vẫn bị đánh giá là khó đáp ứng yêu cầu luật định.
Triết lý nhân sự thời Trump
Dù gây tranh cãi, ông Pulte được xem là lựa chọn hoàn hảo đối với ông Trump. Trong hệ sinh thái chính trị của ông, việc thiếu các tiêu chuẩn truyền thống đôi khi trở thành lợi thế. Thông điệp mà ông Trump gửi đi là thách thức các chuẩn mực và trật tự cũ, đồng thời khẳng định niềm tin rằng giới quan chức chuyên nghiệp và tinh hoa chính trị đã cản trở ý chí của người dân. Việc lựa chọn nhân sự “amateur” cho một số vị trí thể hiện sự dám thách thức cách vận hành cũ.
Ông Pulte là đồng minh thân cận của ông Trump, thường xuyên xuất hiện tại Mar-a-Lago. Trên cương vị Giám đốc FHFA, ông từng gửi kiến nghị hình sự tới Bộ Tư pháp, cáo buộc một số đối thủ chính trị của ông Trump gian lận thế chấp. Việc bổ nhiệm này phản ánh sự thay đổi trong cách lựa chọn nhân sự của ông Trump so với nhiệm kỳ đầu, khi ông từng bổ nhiệm ông Dan Coats – một cựu Thượng nghị sĩ Cộng hòa được đánh giá cao nhưng thường xuyên bất đồng với Tổng thống. Sau kinh nghiệm đó, ông Trump ưu tiên những quan chức có quan điểm điều hành nhất quán với Nhà Trắng.
Nếu phản ứng từ Thượng viện là thước đo, khả năng ông Pulte được phê chuẩn chính thức là rất thấp. Theo CNN, cách bổ nhiệm này cho thấy phần còn lại của nhiệm kỳ hai sẽ còn nhiều bất ngờ.
