Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận Luật Thủ đô sửa đổi: Hà Nội đề xuất phân quyền toàn diện
Chiều ngày 18/3, trong khuôn khổ Phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Phiên thảo luận tập trung vào việc tạo không gian sáng tạo và tự chủ toàn diện cho Thủ đô Hà Nội, với những đề xuất mang tính đột phá.
Tầm nhìn 100 năm và nguyên tắc phân quyền
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định rằng lần sửa đổi Luật Thủ đô này là một bước tiến lịch sử, mang tầm nhìn 100 năm, nhằm giúp Hà Nội thực sự trở thành đầu tàu của cả nước. Ông nhấn mạnh nguyên tắc phải bám sát Nghị quyết của Bộ Chính trị và các kết luận từ Văn phòng Trung ương, đặc biệt khi Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ trực tiếp làm việc với Hà Nội.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần xây dựng một nguyên tắc chung, khung chung, từ đó Thành phố Hà Nội sẽ triển khai và quyết định cụ thể. Ông nhấn mạnh: "Phải tập trung phân quyền tối đa và tự chủ toàn diện cho Thành phố Hà Nội." Một bước đột phá lớn nhất so với Luật năm 2024 là giải quyết các điểm nghẽn, thủ tục hành chính kéo dài, tạo không gian sáng tạo cho quản trị đô thị đặc biệt.
Kiểm soát rủi ro và cơ chế hậu kiểm
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý về những rủi ro có thể phát sinh, như lạm quyền địa phương hoặc xung đột pháp lý, nếu không định nghĩa rõ mức độ khác biệt và hợp lý trong một số lĩnh vực, đặc biệt là đất đai và môi trường - những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng. Vì vậy, cần phải có cơ chế kiểm soát hiệu quả.
Ông đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên áp dụng nhưng phải công khai, những vấn đề cần thiết phải lấy ý kiến nhân dân và báo cáo cấp có thẩm quyền. Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ chế đánh giá hậu kiểm và thí điểm để đảm bảo tính khả thi. Thành phố Hà Nội cần tuân thủ Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Cơ chế tài chính và nguồn lực
Về cơ chế tài chính, ngân sách và nguồn lực, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần có khung pháp lý để tạo nguồn lực tổng hợp khổng lồ, đủ điều kiện để Hà Nội nhảy vọt, đạt mức tăng trưởng hai con số và có thể cạnh tranh với các nước trên thế giới. Điều này đòi hỏi sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Trung ương và sự chủ động từ địa phương.
Phân cấp và ủy quyền trong các lĩnh vực đặc thù
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng bày tỏ sự đồng tình và nhất trí cao với báo cáo của Chính phủ về hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ông Thắng cho biết, thành phố đang tập trung xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, định hướng chiến lược đưa Hà Nội trở thành trung tâm lớn không chỉ của cả nước mà còn của khu vực và thế giới.
Để có cơ sở pháp lý thúc đẩy thực hiện quy hoạch này, thành phố đã báo cáo và được Quốc hội đồng ý chủ trương xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi). Về phân cấp, phân quyền, thành phố mong muốn Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội thống nhất chủ trương phân quyền triệt để cho Hà Nội, đặc biệt trong việc chủ động ban hành các văn bản, quy định mới để tổ chức và hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khi Trung ương chưa kịp ban hành quy định cụ thể.
Ông Thắng nhấn mạnh: "Thành phố Hà Nội không mong muốn 'đứng ngoài' hệ thống pháp luật chung của cả nước." Tuy nhiên, với vai trò là Thủ đô, Hà Nội cần có điều kiện để chủ động thử nghiệm, xây dựng và triển khai các chính sách mới, từ đó tổng kết thực tiễn để nhân rộng trên phạm vi toàn quốc. Ông nói thêm: "Thành phố Hà Nội không chỉ là cơ quan thực thi chính sách mới mà còn có thể góp phần hỗ trợ Trung ương trong việc thiết kế chính sách."
Đề xuất cụ thể về phân cấp
Về phân cấp trong các lĩnh vực đặc thù, ông Thắng cho biết, thành phố Hà Nội đề nghị tiếp tục được phân cấp, ủy quyền trong một số lĩnh vực như:
- Y tế, giáo dục, văn hóa - xã hội.
- Thẩm quyền thành lập, cấp phép và quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập và ngoài công lập trên địa bàn.
Về công tác cán bộ và biên chế, thành phố Hà Nội đề nghị được chủ động xây dựng định mức biên chế phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt, đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao.
Tiến độ và kỳ vọng
Về tiến độ xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Vũ Đại Thắng cho biết, hiện nay Nghị quyết của Bộ Chính trị đã được ban hành, và Quy hoạch Thủ đô dự kiến hoàn thành trong thời gian tới. Ông bày tỏ mong muốn Quốc hội xem xét, thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) ngay tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, để bảo đảm ba trụ cột chiến lược của Thủ đô được ban hành đồng bộ và phát huy hiệu quả.
Ông Thắng khẳng định: "Về phía Hà Nội, chúng tôi đã chủ động xây dựng các dự thảo nghị quyết của HĐND và quy định của UBND thành phố để bảo đảm khi luật có hiệu lực sẽ được triển khai ngay, đồng bộ." Điều này thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết tâm cao của thành phố trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển dài hạn.
