Theo Reuters, cuộc bầu cử các ghế không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) vừa qua đã thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế. Đây được xem là một trong những cuộc cạnh tranh gay cấn nhất trong những năm gần đây khi có tới bảy quốc gia tranh giành năm vị trí. Cơ cấu phân bổ ghế năm nay bao gồm một ghế cho nhóm châu Phi, một ghế cho nhóm Mỹ Latin và Caribe, một ghế cho nhóm châu Á - Thái Bình Dương và hai ghế cho nhóm các nước Tây Âu và các nước khác.
Quy trình bầu cử khắt khe
Theo quy định của LHQ, để giành chiến thắng, mỗi quốc gia ứng cử phải nhận được sự ủng hộ của ít nhất hai phần ba số thành viên có mặt và tham gia bỏ phiếu tại Đại hội đồng. Với tổng số 193 quốc gia thành viên, một ứng cử viên cần tối thiểu 129 phiếu thuận nếu tất cả các nước đều tham gia bỏ phiếu.
Cuộc đua nghẹt thở tại châu Á - Thái Bình Dương
Cuộc đua tại nhóm châu Á - Thái Bình Dương diễn ra đặc biệt kịch tính khi Kyrgyzstan và Philippines phải trải qua tới bốn vòng bỏ phiếu mới phân định được thắng bại. Ở vòng quyết định, Kyrgyzstan nhận được 142 phiếu ủng hộ, vượt xa mức cần thiết, đánh bại Philippines với chỉ 49 phiếu. Với chiến thắng này, Kyrgyzstan tạo nên dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên giành được một ghế trong HĐBA LHQ kể từ khi gia nhập LHQ vào năm 1992. Kết quả này được đánh giá là thành công lớn của chiến dịch vận động ngoại giao kéo dài nhiều năm của Bishkek.
Tây Âu: Bồ Đào Nha và Áo thắng, Đức thất bại
Tại nhóm Tây Âu và các nước khác, cuộc cạnh tranh cũng không kém phần gay cấn. Bồ Đào Nha giành được 134 phiếu, trong khi Áo nhận 131 phiếu để cùng giành hai ghế của khu vực. Trong khi đó, Đức, một trong những quốc gia tích cực vận động cho chiến dịch tranh cử của mình, chỉ nhận được 104 phiếu và không thể có mặt trong HĐBA LHQ nhiệm kỳ tới. Phát biểu sau khi kết quả được công bố, Thủ tướng Đức Friedrich Merz thừa nhận thất bại nhưng khẳng định Berlin vẫn tiếp tục theo đuổi các mục tiêu đa phương. “Chúng tôi đã nỗ lực hết mình nhưng không đạt được mục tiêu”, ông Merz cho biết. Nhà lãnh đạo Đức cũng nhấn mạnh, kết quả bỏ phiếu không làm thay đổi vai trò của nước này trong hệ thống LHQ, đồng thời khẳng định Đức sẽ tiếp tục là “một trụ cột đáng tin cậy của chủ nghĩa đa phương”.
Kết quả tại các khu vực khác
Ở các khu vực còn lại, Zimbabwe được bầu làm đại diện cho nhóm các nước châu Phi, trong khi Trinidad và Tobago giành ghế đại diện cho khu vực Mỹ Latin và Caribe. Cả hai quốc gia đều nhận được số phiếu cần thiết ngay trong vòng bỏ phiếu đầu tiên.
Vai trò của HĐBA LHQ và các thành viên mới
HĐBA LHQ hiện gồm 15 thành viên, trong đó có năm ủy viên thường trực là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Anh. Đây là những nước nắm quyền phủ quyết đối với các nghị quyết quan trọng. 10 ghế còn lại là các vị trí không thường trực được bầu luân phiên với nhiệm kỳ hai năm theo khu vực địa lý. Năm ủy viên không thường trực mới của HĐBA LHQ sẽ thay thế Somalia, Panama, Đan Mạch, Hy Lạp và Pakistan. Trong khi đó, các nước Bahrain, Colombia, Cộng hòa Dân chủ Congo, Latvia và Liberia sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò thành viên không thường trực HĐBA đến hết năm 2027.
Dù không có quyền phủ quyết, các ủy viên không thường trực vẫn giữ vai trò quan trọng trong quá trình thảo luận, xây dựng đồng thuận và thông qua các quyết định liên quan đến hòa bình, an ninh quốc tế. Với thẩm quyền áp đặt các biện pháp trừng phạt, triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình hoặc cho phép sử dụng vũ lực trong một số trường hợp, HĐBA được xem là cơ quan quyền lực nhất trong hệ thống LHQ.
Ý nghĩa của kết quả bầu cử
Giới quan sát nhận định, kết quả bầu cử lần này phản ánh sự dịch chuyển nhất định trong tương quan ảnh hưởng giữa các khu vực tại các thể chế đa phương, khi ngày càng nhiều quốc gia đang phát triển giành được sự ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Việc Kyrgyzstan lần đầu trúng cử HĐBA LHQ, cùng sự hiện diện của Zimbabwe hay Trinidad và Tobago cho thấy, các nước đang phát triển đang tích cực tham gia vào quá trình hoạch định và định hình các vấn đề toàn cầu.
Trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với những thách thức ngày càng phức tạp như xung đột vũ trang, cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và các cuộc khủng hoảng nhân đạo, sự góp mặt của các thành viên mới được kỳ vọng sẽ mang tới những góc nhìn đa dạng hơn từ các khu vực khác nhau. Các nhà phân tích cho rằng, điều này có thể góp phần tăng cường tính đại diện, thúc đẩy đối thoại và hỗ trợ quá trình tìm kiếm đồng thuận tại HĐBA LHQ.
