Sáng 3/8/2026, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI chính thức khai mạc tại Nhà Quốc hội, Hà Nội. Kỳ họp được tổ chức nhằm xử lý những vấn đề quan trọng, cấp bách đặt ra ngay sau khi bộ máy nhà nước được kiện toàn, trong đó trọng tâm là hoàn thiện thể chế và khơi thông nguồn lực phát triển.
Theo chương trình dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định 33 nội dung, bao gồm thông qua 15 dự án luật, 4 dự án nghị quyết quy phạm pháp luật; cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật khác; và quyết định 7 nội dung về các vấn đề trọng đại của đất nước. Những con số này cho thấy quy mô chưa từng có của một kỳ họp không thường lệ, đồng thời đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng thẩm tra, cho ý kiến và quyết định của các đại biểu Quốc hội.
Ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn thể chế
Trao đổi với phóng viên trước thềm kỳ họp, đại biểu Bùi Hoài Sơn (đoàn Hà Nội) cho biết, kỳ họp lần này tập trung vào những nội dung trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo ông, các quyết sách cần hướng tới khơi thông nguồn lực đất đai, ngân sách, hạ tầng, năng lượng, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Tại kỳ họp, Quốc hội dự kiến cho ý kiến hoặc thông qua Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Ngân sách Nhà nước cùng nhiều cơ chế đặc thù cho các dự án và lĩnh vực đang gặp khó khăn. Đây là những đạo luật có tác động sâu rộng, được dư luận đặc biệt quan tâm, quyết định trực tiếp đến hiệu quả huy động và sử dụng các nguồn lực quốc gia.
Văn hóa phải được đặt ngay từ đầu quá trình phát triển
Bên cạnh các động lực kinh tế, đại biểu Bùi Hoài Sơn đặc biệt quan tâm đến nhóm chính sách liên quan trực tiếp đến con người, văn hóa và chất lượng xã hội. Ông đề cập đến Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Luật Hòa giải ở cơ sở, Luật Kiến trúc, Luật Phát triển đô thị và nhất là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ở góc độ văn hóa, ông kỳ vọng việc sửa đổi Luật Kiến trúc và xây dựng Luật Phát triển đô thị phải đặt bản sắc, di sản và chất lượng môi trường sống vào ngay từ đầu của quá trình phát triển, thay vì coi văn hóa là yếu tố bổ sung sau cùng.
“Chúng ta cần phát triển những đô thị hiện đại nhưng không đồng dạng; mở rộng không gian kinh tế nhưng không làm nghèo ký ức, bản sắc và đời sống tinh thần của cộng đồng”, đại biểu Sơn nhấn mạnh.
Ba chuyển biến kỳ vọng từ kỳ họp
Đại biểu Bùi Hoài Sơn kỳ vọng kỳ họp này sẽ tạo ra 3 chuyển biến quan trọng. Chuyển biến thứ nhất là từ tư duy quản lý nặng về kiểm soát sang tư duy kiến tạo và phục vụ phát triển. Thể chế phải xác định rõ những gì Nhà nước cần quản lý, những gì có thể trao quyền cho xã hội, thị trường và người dân. Đồng thời cần cắt giảm thủ tục không còn cần thiết, khắc phục tình trạng một vấn đề bị điều chỉnh chồng chéo bởi nhiều luật và nhiều cơ quan.
Chuyển biến thứ hai là từ việc ban hành chính sách sang bảo đảm chính sách có thể thực hiện được ngay trong cuộc sống. Theo ông, các luật và nghị quyết được thông qua phải có điều khoản chuyển tiếp hợp lý, phân cấp gắn với phân bổ nguồn lực, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát. Điều này giúp tránh tình trạng nghị quyết “treo” hoặc chờ văn bản hướng dẫn kéo dài.
Chuyển biến thứ ba là tạo ra một cách hiểu đầy đủ hơn về tăng trưởng. Tăng trưởng không thể chỉ đo bằng tốc độ gia tăng của các chỉ số kinh tế mà còn phải thể hiện ở chất lượng con người, niềm tin xã hội, khả năng tiếp cận tri thức và sức sáng tạo của cộng đồng.
“Tôi mong rằng sau kỳ họp, các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp và người dân có thể cảm nhận được sự thay đổi cụ thể: thủ tục đơn giản hơn, trách nhiệm rõ hơn, cơ hội đầu tư rộng mở hơn, quyền lợi được bảo vệ tốt hơn và những sáng kiến có ích cho xã hội được khuyến khích”, ông Sơn bày tỏ.
Quốc hội chủ động trước yêu cầu thực tiễn
Đại biểu Bùi Hoài Sơn cũng đánh giá, việc Quốc hội ngày càng chủ động tổ chức các kỳ họp không thường lệ cho thấy bước chuyển rõ rệt trong tư duy và phương thức hoạt động của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất. Thay vì chỉ làm việc theo chương trình định kỳ, Quốc hội đã chủ động phản ứng nhanh trước những yêu cầu cấp thiết của thực tiễn. Qua các kỳ họp không thường lệ, Quốc hội thể hiện tinh thần đồng hành nhưng không làm thay Chính phủ; quyết định nhanh nhưng không buông lỏng giám sát; tháo gỡ điểm nghẽn nhưng không hợp thức hóa sai phạm hay lợi ích cục bộ.
“Đó cũng là cách xây dựng một Quốc hội hành động, phản ứng chính sách kịp thời, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền lợi chính đáng của nhân dân làm thước đo cao nhất”, đại biểu Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Tạo điều kiện cho phát triển kinh tế – xã hội
Chia sẻ quan điểm tương tự, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cho rằng, việc tổ chức kỳ họp không thường lệ thể hiện sự chủ động của Quốc hội trong việc đồng hành cùng Chính phủ và các cơ quan hữu quan để tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế – xã hội. Trong bối cảnh yêu cầu hoàn thiện thể chế ngày càng cấp thiết, kỳ họp sẽ xem xét, quyết định kịp thời nhiều nội dung quan trọng mà thực tiễn đang đặt ra.
Nữ đại biểu đặc biệt quan tâm đến các nội dung về đầu tư hạ tầng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xử lý khó khăn, vướng mắc trong một số lĩnh vực. Đây đều là các vấn đề có phạm vi tác động rộng, đòi hỏi phải được cân nhắc kỹ cả về cơ sở pháp lý, yêu cầu thực tiễn và tính khả thi trong tổ chức thực hiện.
“Tôi kỳ vọng sau kỳ họp, các quyết sách được Quốc hội thông qua sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện và khơi thông các nguồn lực cho phát triển. Quan trọng hơn, mỗi chính sách cần đủ rõ, đủ khả thi và đủ ổn định để khi ban hành có thể triển khai hiệu quả, hạn chế phải sửa đổi trong thời gian ngắn hoặc phụ thuộc quá nhiều vào văn bản hướng dẫn”, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh bày tỏ.
