Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, thể chế và phương thức quản trị. Các nghị quyết được thông qua không chỉ định hướng trước mắt mà còn mở ra tầm nhìn dài hạn, tạo nền tảng xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hùng cường. Điều tâm đắc nhất là thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: mọi nghị quyết phải nhanh chóng chuyển hóa thành hành động, thành kết quả cụ thể; lấy hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo chất lượng lãnh đạo và quản trị quốc gia.
Chuyển đổi tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển
Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo mô hình truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên, vốn đầu tư và lao động giá rẻ ngày càng thu hẹp, động lực phát triển phải được tạo dựng từ chất lượng thể chế, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, năng lực tổ chức thực hiện trở thành yếu tố quyết định hiệu quả của mọi chủ trương, chính sách. Hội nghị đặc biệt quan tâm đến đổi mới mô hình phát triển theo hướng bền vững và chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đây không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là lựa chọn chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố sức chống chịu của nền kinh tế và khẳng định vị thế quốc tế.
Tư duy phát triển đã có sự chuyển dịch rõ rệt: từ tăng trưởng dựa trên vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ sang tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Đối với kinh tế biển, mục tiêu không chỉ khai thác hiệu quả tài nguyên mà còn xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, phát triển đồng bộ cảng biển, logistics, công nghiệp biển, năng lượng tái tạo, dịch vụ hàng hải và kinh tế số trên biển, gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và giữ vững chủ quyền quốc gia.
Nghị quyết đo bằng hiệu quả thực tiễn
Đọc các nghị quyết của Hội nghị, tôi cảm nhận rõ sự gặp gỡ giữa tư duy hoạch định chính sách hiện nay với những trăn trở, kiến nghị mà giới khoa học và chuyên gia đã kiên trì nghiên cứu. Từ yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; đến chiến lược đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thông qua hệ sinh thái kinh tế biển tuần hoàn, gắn kết giữa tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh – tất cả đều là những luận điểm cốt lõi từng được phân tích trên các diễn đàn báo chí.
Cốt lõi của chất lượng chính sách nằm ở khả năng kết nối giữa tri thức khoa học, tổng kết thực tiễn và trách nhiệm của đội ngũ tham mưu. Thật đáng mừng khi những góc nhìn học thuật và thực tiễn ấy nay đã hiện diện rõ nét trong tầm nhìn chiến lược của Trung ương. Điều đó cho thấy một chuyển biến tích cực: quá trình hoạch định chính sách ngày càng coi trọng cơ sở khoa học, lắng nghe ý kiến của nhân dân, đội ngũ trí thức, xuất phát từ thực tiễn và hướng tới hiệu quả phát triển. Đây là nền tảng quan trọng để các nghị quyết có tính khả thi cao hơn và tạo sự đồng thuận trong xã hội.
Hiệu quả là thước đo cuối cùng
Một nội dung khác đáng chú ý là phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc không tiếp tục chủ trương sáp nhập các xã, phường sau đợt sắp xếp vừa qua. Đây là quyết định hợp lý và có tầm nhìn. Sau một cuộc cải cách tổ chức bộ máy quy mô lớn, điều quan trọng nhất là tạo điều kiện để bộ máy mới vận hành ổn định, phát huy hiệu quả và có thời gian được đánh giá bằng thực tiễn. Tinh gọn không phải là mục tiêu cuối cùng mà là phương tiện nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Sau khi hoàn thành sắp xếp tổ chức, trọng tâm cần chuyển sang hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Khâu then chốt để hệ thống vận hành hiệu quả chính là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị hành chính. Bộ máy tinh gọn chỉ phát huy tối đa tác dụng khi dữ liệu và quy trình được số hóa mạnh mẽ, giảm thiểu rào cản thủ tục phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.
Ba yêu cầu trọng tâm để thực thi hiệu quả
Để tinh thần Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV nhanh chóng đi vào cuộc sống, cần tập trung vào ba yêu cầu trọng tâm. Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển. Thứ hai, đổi mới phương thức đánh giá cán bộ và cơ quan quản lý theo kết quả đầu ra, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí chủ yếu. Thứ ba, phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong quá trình xây dựng, phản biện và giám sát thực thi chính sách.
Cần lưu ý, hiệu quả thực tiễn không thể chỉ đánh giá chung chung bằng định tính, mà phải được lượng hóa thông qua các bộ chỉ số đánh giá độc lập, minh bạch và gắn chặt với trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu. Nhìn tổng thể, dấu ấn lớn nhất của Hội nghị là sự chuyển biến trong tư duy lãnh đạo và quản trị phát triển: từ quản lý sang kiến tạo phát triển; từ chú trọng xây dựng chủ trương sang coi trọng năng lực tổ chức thực hiện; từ mục tiêu tăng trưởng đơn thuần sang phát triển nhanh nhưng bền vững, hiệu quả và bao trùm.
Kết luận: Lịch sử đo bằng hành động, không phải nghị quyết
Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, thành công không được quyết định bởi số lượng nghị quyết hay chiến lược mà bởi khả năng biến những chủ trương đúng đắn thành thành quả cụ thể trong đời sống nhân dân. Đó chính là thước đo bản lĩnh lãnh đạo, chất lượng quản trị quốc gia và sức mạnh của cả hệ thống chính trị. Tôi tin rằng, với quyết tâm đổi mới tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, cùng sự đồng lòng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, sự đồng hành của đội ngũ trí thức, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân, những nghị quyết của Trung ương sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo nên những chuyển biến thực chất trên mọi lĩnh vực. Đó sẽ là minh chứng sinh động cho năng lực tổ chức thực hiện, cho khát vọng phát triển đất nước và cho niềm tin vào một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới. Tiến sĩ Tô Văn Trường
