Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, diễn ra tại Singapore. Bài phát biểu với chủ đề “Chủ động kiến tạo hòa bình – ổn định – phát triển trong một thế giới nhiều biến động” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo đại biểu tham dự.
Ba cuộc khủng hoảng nền tảng
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thế giới hiện đang đối mặt với ba cuộc khủng hoảng nền tảng diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau. Đó là khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.
Khủng hoảng trật tự quốc tế
Trật tự quốc tế không phải bất biến, nhưng mọi điều chỉnh cần dựa trên luật lệ, đối thoại và tự kiềm chế, không bằng cưỡng ép hay vũ lực. Khi luật lệ bị xói mòn, các quốc gia, nhất là nước nhỏ, phải đối mặt với sức ép chọn phe và cạnh tranh không lành mạnh.
Khủng hoảng mô hình phát triển
Toàn cầu hóa từng tạo cơ hội phát triển, nhưng nay đứng trước nhiều sức ép: tăng trưởng chậm, nợ công cao, biến đổi khí hậu và công nghệ mới tạo khoảng cách. Phát triển là nền tảng của an ninh bền vững, nếu bị gián đoạn sẽ dẫn đến bất ổn.
Khủng hoảng lòng tin chiến lược
Đây là cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng nguy hiểm, khiến các quốc gia nhìn hành động của nhau qua lăng kính nghi kỵ. Lòng tin suy giảm dẫn đến leo thang căng thẳng. Công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn càng làm phức tạp thách thức này.
Sáu định hướng kiến tạo hòa bình
Từ thực trạng trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất sáu định hướng để cùng nhau kiến tạo một châu Á – Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và phát triển.
Thứ nhất: Luật lệ và đối thoại là phương tiện giảm thiểu rủi ro
Đối thoại không chỉ dừng ở phát biểu lập trường mà phải giúp nhận diện rủi ro sớm, duy trì kênh liên lạc và ngăn khác biệt thành khủng hoảng. Trật tự dựa trên luật lệ phải là nền tảng chung cho mọi quốc gia.
Thứ hai: Cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm
ASEAN cần duy trì đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung. Các sáng kiến mới phải minh bạch, tôn trọng luật pháp quốc tế và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN.
Thứ ba: An ninh con người và năng lực chống chịu xã hội là trung tâm
An ninh bền vững không chỉ dựa vào quân sự mà cần nền tảng phát triển chống chịu, chuỗi cung ứng mở, hợp tác về tài chính, công nghệ và nhân lực. Hợp tác thiết thực trong cứu trợ thảm họa, y tế, an ninh nguồn nước sẽ củng cố lòng tin.
Thứ tư: Chuẩn mực trách nhiệm cho công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng
Cần thúc đẩy đối thoại về AI trong quốc phòng, bảo đảm con người kiểm soát công nghệ, quy tắc ứng xử trên không gian mạng và minh bạch trong các công nghệ tác động đến ổn định chiến lược.
Thứ năm: Củng cố nền tảng xã hội và bảo vệ không gian thông tin
Bảo vệ hòa bình đòi hỏi bảo vệ sự thật, củng cố niềm tin xã hội, nâng cao năng lực truyền thông chiến lược và hợp tác quốc tế chống thông tin sai lệch.
Thứ sáu: Nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian
Khu vực cần coi ngoại giao phòng ngừa là năng lực chiến lược, tạo ra các “lối thoát ngoại giao” trước khi xảy ra leo thang xung đột.
Thông điệp từ Việt Nam
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình và phát triển, luôn gắn lợi ích quốc gia với hòa bình, ổn định của khu vực. Việt Nam sẵn sàng cùng các nước củng cố luật lệ, bồi đắp lòng tin, thúc đẩy đối thoại và kiến tạo một châu Á – Thái Bình Dương an toàn, tự cường và thịnh vượng.
