Nhờ kiên trì giữ vững độc lập dân tộc và định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), dân tộc Việt Nam đã vượt qua vô vàn khó khăn, thử thách để giành lấy cuộc sống tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Điều này khẳng định rằng mọi vai trò của nhân dân và mọi thành quả đạt được đều vì nhân dân.
Hồ Chí Minh kiên trì giữ vững độc lập dân tộc
Cần nhấn mạnh rằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kiên trì giữ vững tính độc lập dân tộc trong suốt tiến trình cách mạng. Trong thời kỳ đầu, tư tưởng này của Người chưa được mọi người hiểu thấu đáo; thậm chí, nhiều đồng chí trong Đảng còn cho rằng đó là biểu hiện của tư tưởng dân tộc chủ nghĩa hẹp hòi, cải lương, coi nhẹ đấu tranh giai cấp. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh vẫn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc, gắn cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc với mục tiêu chủ nghĩa xã hội. Đây là nét nổi bật thể hiện bản lĩnh chính trị sâu sắc, vững vàng của Người.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định chủ nghĩa xã hội là làm cho “dân giàu, nước mạnh”. Tư tưởng này phản ánh quá trình nhận thức và vận dụng nhuần nhuyễn lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là của V.I. Lênin về con đường giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và phụ thuộc, cũng như sự quá độ từ cách mạng dân tộc dân chủ lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.
Cách mạng dân tộc dân chủ phải tiến lên chủ nghĩa xã hội
Bằng lý luận và thực tiễn, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: cách mạng dân tộc dân chủ phải được đẩy tới chủ nghĩa xã hội. Bởi lẽ, chủ nghĩa xã hội không chỉ là xu hướng tiến lên, mà chính cuộc cách mạng XHCN với nội dung bản chất của nó sẽ làm giàu thêm và đem lại chất mới cho cách mạng dân tộc dân chủ. Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là những phương sách cách mạng mà Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh và suốt cuộc đời Người tìm cách thực hiện.
Hơn ai hết, Hồ Chí Minh thấu hiểu cuộc sống của nhân dân lao động ở các nước thuộc địa, phụ thuộc và cả ở các nước tư bản đế quốc. Ngay từ những ngày đầu đi tìm đường cứu nước, bằng cảm quan sâu sắc, Người đã nhìn thấy ở Paris và các thành phố công nghiệp Âu Mỹ những cảnh tương phản giàu nghèo, giữa kẻ áp bức và người bị áp bức. Người tìm thấy trong tư tưởng của V.I. Lênin – nhà cách mạng vô sản thế giới – cẩm nang thần kỳ để giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ.
Năm 1920, Hồ Chí Minh tán thành chủ nghĩa cộng sản, đi theo Quốc tế III của V.I. Lênin, tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp và trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên. Từ đó, Nguyễn Ái Quốc không chỉ là nhà yêu nước nhiệt thành, tiêu biểu của dân tộc Việt Nam, mà còn là chiến sĩ cộng sản dũng cảm và sáng tạo. Tư tưởng yêu nước, khát vọng giải phóng dân tộc và tư tưởng xã hội chủ nghĩa trong con người Người đã hòa quyện thống nhất, đặt nền tảng cho sự định hướng tất yếu về sự quá độ từ cách mạng dân tộc dân chủ lên chủ nghĩa xã hội.
Độc lập dân tộc không phải mục tiêu cuối cùng
Với Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc không phải là mục tiêu cuối cùng. Người từng nói: “Chúng ta giành được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói chết rét, thì tự do độc lập cũng không làm gì”. Như vậy, rõ ràng Hồ Chí Minh không phải là nhà cách mạng tư tưởng độc lập dân tộc thuần túy. Người cũng không hướng cách mạng dân tộc tới một chế độ dân chủ tư sản. Bằng thực tế cuộc sống gian lao, tiếp nhận sâu sắc và vận dụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam, Hồ Chí Minh đã nhìn thấy con đường phát triển tất yếu của lịch sử, tìm thấy ở chủ nghĩa xã hội nguồn lực mạnh mẽ để thúc đẩy cách mạng Việt Nam đi tới.
Nhờ kiên trì giữ vững độc lập dân tộc và định hướng XHCN, dân tộc Việt Nam đã vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đè bẹp các thế lực kìm kẹp, giành lấy cuộc sống tự do, hạnh phúc cho con người. Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến con người và vì con người, nên Người chú ý đến những điều kiện để con người phát triển. Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là những điều kiện cần thiết cho dân tộc Việt Nam, cho các dân tộc bị áp bức và cho tất cả nhân loại yêu cuộc sống.
Tuy nhiên, muốn nắm giữ và sử dụng phương tiện đó để làm cho cuộc sống nhân dân ngày càng tốt đẹp hơn không phải điều dễ dàng. Hồ Chí Minh cho rằng chỉ khi giành được độc lập tự do, cuộc cách mạng XHCN mà nhân dân Việt Nam thực hiện không diễn ra theo trình tự lịch sử tự nhiên như C. Mác từng nói. Người nói: “Chúng tôi xây dựng chủ nghĩa xã hội trong hoàn cảnh một nước vốn là thuộc địa, một nước nông nghiệp lạc hậu lại bị chiến tranh xâm lược tàn phá. Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, gian khổ và lâu dài. Do đó, đường lối cách mạng Việt Nam không thể rập khuôn máy móc, giáo điều xơ cứng. Nó cần hết sức linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và với trào lưu chung của nhân loại”.
Xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp của nhân dân
Hồ Chí Minh là người đầu tiên thấy rõ nguồn lực của nhân dân trong đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người từng nhấn mạnh: xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp của nhân dân, của mọi nhà, mọi người. Đó là sự nghiệp của bản thân con người vì cuộc sống con người. Bằng tư duy biện chứng, chúng ta thấy rõ vì sao Hồ Chí Minh đặt con người vào trung tâm của mọi hoạt động xã hội. Người luôn quan tâm đến con người, đến lợi ích và sự phát triển của con người, hướng hoạt động có lợi ích của con người vào phục vụ xã hội, phục vụ chính bản thân con người. Hồ Chí Minh cũng là người hơn ai hết phê phán nghiêm khắc mọi hành vi vi phạm đến con người, những hành vi làm thui chột tài năng, hạ thấp phẩm giá, băng hoại truyền thống dân tộc và tổn hại quyền lợi của con người.
Chăm lo đến hạnh phúc của nhân dân, vì hạnh phúc của nhân dân mà hy sinh, phấn đấu là ước nguyện của Hồ Chí Minh. Ước nguyện đó theo đuổi suốt cuộc đời Người, trở thành ước nguyện của Đảng, của mỗi người yêu nước trong xã hội.
Định hướng phát triển đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng
Công cuộc đổi mới đất nước trong những năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng đã luôn nhất quán tư tưởng, quan điểm về chủ nghĩa xã hội, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tổng kết, bổ sung và phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Phát biểu tại họp báo quốc tế công bố kết quả Đại hội XIV của Đảng hồi tháng 1.2026, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Nghị quyết Đại hội XIV định hướng phải có hành động cụ thể làm sao biến những chủ trương, định hướng nhanh đi vào cuộc sống; mang lại hiệu quả để nhân dân thấy, nhìn được, cảm nhận được, thụ hưởng được kết quả. Mục tiêu của Đảng cuối cùng cũng để làm sao nâng cao đời sống người dân”.
Làm việc với Ban Thường vụ Hà Nội đầu tháng 5.2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý Hà Nội xây dựng thí điểm một phường hoặc một xã XHCN trong thời gian tới. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hiện nay ở một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, Lào Cai đã chuẩn bị tiến hành thí điểm xây dựng xã, phường XHCN. Đây chắc chắn là những ví dụ sinh động, là cơ sở khoa học để tổng kết, bổ sung và phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội Việt Nam và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện mới, góp phần khẳng định tính đúng đắn, khoa học và sức sống của mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam và đường lối độc lập dân tộc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kiên trì theo đuổi.
