Các cuộc biểu tình hiếm hoi đã nổ ra tại thủ đô Kiev của Ukraine vào ngày 16/7, phản đối việc Tổng thống Volodymyr Zelensky miễn nhiệm ông Mykhailo Fedorov khỏi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng. Động thái này nằm trong đợt cải tổ nội các lớn, dẫn đến những chỉ trích công khai từ ông Fedorov nhắm vào Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrskyi, buộc Tổng thống phải kêu gọi sự đoàn kết trong lực lượng vũ trang.
Biểu tình lan rộng tại nhiều thành phố
Hàng trăm người đã tập trung gần Nhà hát Quốc gia Ivan Franko ở trung tâm Kiev. Các cuộc biểu tình tương tự cũng diễn ra tại Lviv, Odessa và Dnipro. Đây là những cuộc biểu tình hiếm thấy trong bối cảnh xung đột, khi xã hội Ukraine thường đoàn kết sau giới lãnh đạo quân đội và chính trị.
Ông Fedorov và những cải cách gây tranh cãi
Ông Fedorov, người giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng chỉ trong 6 tháng, được đánh giá cao nhờ nỗ lực thúc đẩy sản xuất máy bay không người lái (UAV) nội địa và hiện đại hóa bộ máy quốc phòng. Sau khi rời vị trí, ông chỉ trích mạnh mẽ Tổng tư lệnh Syrskyi, nói với các phóng viên rằng thay vì tập trung đánh bại Nga một cách bất đối xứng, ông Syrskyi lại "chia rẽ đất nước". Ông Fedorov cũng đề cập đến vấn đề quan liêu chậm chạp, nói rằng "với cấu hình này, cá nhân tôi không biết làm thế nào để giành chiến thắng trong cuộc chiến". Ông cáo buộc ông Syrskyi đã "dàn dựng" việc loại bỏ ông thông qua một tối hậu thư gửi cho ông Zelensky sau nhiều tháng xung đột.
Bổ nhiệm lãnh đạo mới
Tổng thống Zelensky đã bổ nhiệm ông Yevgeniy Khmara – Giám đốc Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) – làm Bộ trưởng Quốc phòng tạm quyền. Trong thông điệp trên Facebook, ông Zelensky nhấn mạnh: "Ông Khmara đã có được kinh nghiệm rộng lớn và ở nhiều khía cạnh là chưa từng có về các hoạt động chiến đấu công nghệ". Cùng ngày, Quốc hội Ukraine phê chuẩn chính phủ thời chiến mới, với ông Sergiy Koretsky, cựu lãnh đạo Naftogaz, làm Thủ tướng thay bà Yulia Svyrydenko. Ông Koretsky cam kết ưu tiên trang bị đầy đủ cho lực lượng vũ trang và mở rộng nền công nghiệp quốc phòng.
Các vị trí khác trong nội các
Ông Taras Vysotskyi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nông nghiệp, ông Vsevolod Chentsov làm Phó Thủ tướng phụ trách hội nhập châu Âu, trong khi Bộ trưởng Tài chính Serhii Marchenko tiếp tục giữ chức.
Kêu gọi đoàn kết và phản ứng từ quân đội
Tổng thống Zelensky kêu gọi "đoàn kết" trong hàng ngũ quân đội, phát biểu bên cạnh Thủ tướng Anh Keir Starmer tại Kiev: "Một Tổng thống trong thời chiến không nên phải chọn giữa các bên". Tổng tư lệnh Syrskyi cũng kêu gọi tập trung vào cuộc chiến. Tuy nhiên, một số chỉ huy cấp cao như Tư lệnh Lực lượng Liên hợp Mykhailo Drapaty bày tỏ ủng hộ ông Fedorov, nhấn mạnh quân đội "cần thay đổi" và "những quy tắc mới". Phó tư lệnh Không quân Pavlo Yelizarov đã từ chức để phản đối.
Căng thẳng nội bộ và thách thức
Ông Fedorov, trước đây là Bộ trưởng Chuyển đổi số, nổi tiếng với cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và cải cách mua sắm quốc phòng. Nhiều người ủng hộ cho rằng nỗ lực chống tham nhũng và cải tổ đã khiến ông va chạm với một số lợi ích trong hệ thống. Ngược lại, một số ý kiến cho rằng ông chưa đạt tiến bộ nhanh chóng trong cải tổ tuyển quân. Các cuộc biểu tình phản ánh những căng thẳng nội bộ tồn tại từ trước liên quan đến cải cách và quản lý nguồn lực trong cuộc xung đột kéo dài. Tổng thống Zelensky và chính phủ mới đối mặt với thách thức duy trì ổn định nội bộ trong khi tiếp tục nỗ lực quốc phòng.
Minh Đức (Theo Al Jazeera, Euractiv)
