Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, hiện có tổng cộng 62 dự án luật và nghị quyết đang được các bộ, cơ quan nghiên cứu, chuẩn bị để trình Quốc hội xem xét và thông qua từ nay đến cuối năm 2026. Công tác xây dựng văn bản quy định chi tiết đã có những chuyển biến tích cực trong thời gian ngắn. Chỉ trong 10 ngày, từ 15 đến 25 tháng 5, các bộ và cơ quan ngang bộ đã ban hành thêm 34 văn bản quy định chi tiết, giúp giảm số lượng văn bản chậm, nợ từ 30 xuống còn 26 văn bản. Tuy nhiên, tình trạng “nợ” văn bản vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Hiện còn 26 văn bản chưa ban hành, bao gồm 16 nghị định, 1 quyết định và 9 thông tư.
Bộ Tư pháp cho biết nguyên nhân chủ yếu là do nhiều nội dung liên quan đến việc thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, có phạm vi tác động rộng, liên quan đến nhiều ngành và lĩnh vực, nên cần thêm thời gian để nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng. Bên cạnh đó, một số bộ chưa thực sự chủ động và quyết liệt; chất lượng hồ sơ và dự thảo văn bản còn hạn chế, công tác phối hợp đôi khi chưa kịp thời và hiệu quả.
Phó Thủ tướng chỉ đạo tái cơ cấu hệ thống pháp luật
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá cao sự chủ động của Bộ Tư pháp trong việc phối hợp xây dựng chương trình, bổ sung các dự án luật vào chương trình lập pháp năm 2026 và các kỳ họp sắp tới. Ông nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện và “tái cơ cấu” hệ thống pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.
Theo đó, công tác lập pháp cần phản ứng chính sách nhanh nhạy và kịp thời, không thể làm theo tư duy cũ, mà phải hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Xây dựng pháp luật cần được đặt đúng vị trí và vai trò của nó. Các Bộ trưởng phải trực tiếp chỉ đạo và quan tâm sát sao hơn tới công tác này.
Giao Bộ Tư pháp thí điểm chấm điểm KPI
Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp khẩn trương hoàn thiện thí điểm chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ theo dõi và đôn đốc tiến độ trình các dự án luật, nghị quyết trong Chương trình lập pháp năm 2026, đặc biệt là các dự án phải trình Chính phủ trong tháng 5 và tháng 6 năm 2026.
Lãnh đạo Chính phủ lưu ý không để xảy ra tình trạng dồn nhiều dự án luật vào sát kỳ họp Quốc hội, gây áp lực cho quá trình thẩm định và xem xét. Tuy nhiên, cũng không vì sức ép về tiến độ mà hạ thấp yêu cầu về chất lượng chính sách, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật. Bộ Tư pháp phải thực sự là cơ quan “gác cổng” về chất lượng xây dựng pháp luật, phát hiện sớm các nội dung còn chồng chéo, mâu thuẫn, chưa rõ thẩm quyền hoặc chưa đánh giá đầy đủ tác động xã hội.
Ưu tiên dự án phục vụ phân cấp, phân quyền
Đối với các dự án luật, nghị quyết dự kiến trình tại kỳ họp không thường lệ tháng 7 năm 2026, Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì rà soát kỹ 17 dự án; ưu tiên các dự án phục vụ trực tiếp phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh.
Đánh giá tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết tại một số bộ, ngành là “nghiêm trọng”, Phó Thủ tướng cho rằng đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực thi hành pháp luật, kỷ luật hành chính cũng như môi trường đầu tư và kinh doanh. Vì vậy, các bộ và cơ quan ngang bộ phải xác định việc xây dựng, trình và ban hành văn bản quy định chi tiết là nhiệm vụ ưu tiên cao nhất, không để tiếp tục kéo dài “khoảng trống pháp lý”.
Kiểm soát ngay từ khâu đề nghị xây dựng luật
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp không chỉ đôn đốc tiến độ ban hành văn bản, mà phải kiểm soát ngay từ khâu đề nghị xây dựng luật, xác định nội dung nào cần quy định trong luật, nội dung nào giao Chính phủ hoặc bộ, ngành hướng dẫn; đồng thời đánh giá đầy đủ tác động đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chi phí tuân thủ và khả năng thực thi.
