Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận sửa Luật Công chứng, hướng tới đơn giản hóa thủ tục
Sáng ngày 2-3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành phiên họp để cho ý kiến về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Phiên họp này tập trung vào việc xây dựng các quy định mới nhằm đơn giản hóa thủ tục, tăng cường ứng dụng công nghệ và mở rộng phạm vi công chứng, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản.
Đẩy mạnh sử dụng dữ liệu số thay thế giấy tờ truyền thống
Một trong những điểm mới nổi bật trong dự thảo luật là việc sử dụng dữ liệu điện tử để thay thế văn bản giấy khi giải quyết hồ sơ yêu cầu công chứng. Theo đó, nếu đã có dữ liệu thành phần hồ sơ trong cơ sở dữ liệu được cơ quan chủ quản công bố đủ điều kiện khai thác, người yêu cầu công chứng sẽ không phải cung cấp các giấy tờ chứa thông tin đó.
Công chứng viên sẽ tiếp nhận hồ sơ và khai thác, sử dụng thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia cùng các cơ sở dữ liệu khác đã được công bố để xem xét, giải quyết yêu cầu. Họ không được yêu cầu xuất trình bản chính các giấy tờ để đối chiếu theo quy định cũ. Chỉ trong trường hợp không khai thác được thông tin trong ngày hoặc thông tin không đầy đủ, không chính xác, công chứng viên mới được yêu cầu bổ sung hồ sơ.
Mở rộng công chứng bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính
Thẩm tra sơ bộ dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Thường trực Ủy ban này tán thành với các quy định đơn giản hóa thủ tục công chứng. Đặc biệt, Thường trực Ủy ban đồng ý với việc xác định rõ và mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
Ủy ban đã giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản theo hướng này, nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong các thủ tục liên quan.
Hướng tới "công chứng ở đâu cũng được" và giảm bắt buộc công chứng
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đã nêu định hướng thảo luận về các giao dịch bắt buộc phải công chứng. Ông cho rằng, khi sửa luật, cần tránh quy định quá chi tiết trong luật để tránh phức tạp khi có thay đổi. Thay vào đó, nên giao Bộ Tư pháp thống kê tất cả các giao dịch cần công chứng theo quy định hiện hành và đưa vào cơ sở dữ liệu của Bộ, từ đó dễ dàng cập nhật khi cần thiết.
Ông Định cũng đề xuất giảm dần mức độ bắt buộc công chứng, thủ tục công chứng phải đơn giản, rõ ràng và thuận lợi. Ông lấy ví dụ về việc mua bán xe máy cũ giá thấp, hiện nay vẫn yêu cầu công chứng hợp đồng với chữ ký của cả vợ và chồng, trong khi chỉ một người đứng tên đăng ký. Ông gợi ý chỉ cần kê khai với cơ quan công an để cấp đăng ký mới, không cần công chứng, trừ trường hợp ô tô có giá trị lớn liên quan đến thuế.
Đồng thời, ông nhấn mạnh cần hướng tới mô hình "công chứng ở đâu cũng được", không bị ràng buộc bởi địa giới hành chính, tương tự như thông tuyến bảo hiểm y tế. Ông so sánh: "Công chứng cũng thế, có cơ sở dữ liệu rồi công chứng ở đâu cũng được, sao cứ phải theo địa giới?". Ông kêu gọi mạnh dạn thay đổi tư duy, học hỏi từ kinh nghiệm thực hiện thông tuyến bảo hiểm y tế đã giúp nâng cao chất lượng y tế cơ sở.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị luật sửa đổi lần này nên có quy định theo hướng giảm bắt buộc công chứng và đơn giản hóa thủ tục, đồng thời nghiên cứu áp dụng ngay hoặc xây dựng lộ trình cụ thể do Chính phủ quy định.
