Bộ Công an vừa công bố dự thảo sửa đổi Nghị định 168, trong đó đề xuất mức phạt tiền từ 12 đến 14 triệu đồng đối với người điều khiển ô tô không kinh doanh vận tải hành khách (KDVTHK) nhưng chở người có thu tiền, ký hợp đồng hoặc nhận đặt chỗ để chở người trên xe, thường gọi là xe ghép. Ngoài ra, tài xế vi phạm còn bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe. Chủ phương tiện để người làm công điều khiển xe vi phạm cũng sẽ bị xử lý theo quy định.
Lý do đề xuất xử phạt xe ghép
Theo cơ quan soạn thảo, sau khi triển khai Nghị định 168, tình hình trật tự an toàn giao thông đường bộ có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng vẫn tồn tại các vi phạm phức tạp, đặc biệt là tình trạng xe không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách, chở hàng hóa để thu tiền, hoặc xe kinh doanh vận tải hoạt động trá hình. Điều này gây mất công bằng và minh bạch trong hoạt động vận tải, trốn tránh quản lý nhà nước và thất thu thuế. Việc bổ sung xe ghép vào đối tượng xử phạt sẽ giúp khắc phục những bất cập này.
Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho biết hiệp hội đã nhiều lần gửi văn bản đề nghị siết chặt hoạt động xe ghép, xe tiện chuyến. Một doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh vận tải hành khách thông thường phải tuân thủ nhiều quy định và chịu nhiều chi phí, trong khi xe ghép chưa có quy định điều chỉnh chặt chẽ, tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng. Ngoài ra, nếu tài xế không đăng ký kinh doanh, không nộp thuế sẽ gây thất thu ngân sách.
Bổ sung quy định về chuyển làn và khoảng cách an toàn
Dự thảo cũng bổ sung yêu cầu khi chuyển làn, tài xế phải giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, phía sau và hai bên. Mức phạt vi phạm vẫn giữ nguyên như hiện hành: ô tô từ 600.000 đến 800.000 đồng (trên cao tốc từ 4 đến 6 triệu đồng), xe máy từ 200.000 đến 400.000 đồng, xe máy chuyên dùng từ 3 đến 5 triệu đồng.
Cục CSGT từng khuyến cáo vi phạm chuyển làn là hành vi đặc biệt nguy hiểm, có thể gây hậu quả nghiêm trọng, nhất là trên cao tốc. Quy định mới mở rộng khái niệm khoảng cách an toàn, yêu cầu tài xế quan sát và đảm bảo an toàn với cả xe phía sau và hai bên, không chỉ xe phía trước. Điều này giúp bao quát các tình huống nguy hiểm nhưng chưa có căn cứ xử phạt rõ ràng.
Nhiều tài xế ủng hộ quy định nhưng đề nghị có hướng dẫn cụ thể về khoảng cách an toàn, cách xác định. Trên cao tốc thường có biển báo cự ly 50m, 70m, 100m giúp ước lượng dễ dàng, nhưng với xe phía sau chỉ qua gương chiếu hậu thì khó chính xác. Tại khu vực đô thị, việc giữ khoảng cách gặp khó khi ùn tắc, cần quy định chi tiết để đảm bảo thống nhất.
Mở rộng yêu cầu lắp camera giám sát
Dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe đối với mọi ô tô kinh doanh vận tải hành khách (bỏ ngưỡng số chỗ ngồi). Đồng thời, xe từ 8 chỗ trở lên (không kể tài xế) phải lắp thêm camera ghi nhận hình ảnh khoang chở khách; vi phạm bị phạt 1-2 triệu đồng. Đơn vị kinh doanh vận tải chịu phạt 5-6 triệu đồng (cá nhân) và 10-12 triệu đồng (tổ chức).
Cơ quan soạn thảo cho biết quy định này phù hợp với luật sửa đổi 10 luật về an ninh trật tự, trong đó lắp camera cho xe dưới 8 chỗ áp dụng từ 1/1/2028, camera khoang khách từ 1/1/2029 theo lộ trình. Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề nghị xem xét mức độ cần thiết lắp camera cho xe dưới 8 chỗ, chi phí và hiệu quả. Bộ Công an khẳng định đề xuất phù hợp luật.
Theo số liệu Chính phủ, cả nước có khoảng 121.000 xe từ 8 chỗ trở lên và 300.000 xe dưới 8 chỗ. Chi phí lắp camera khoảng 1,2-1,8 triệu đồng/xe, tổng cộng 511-757 tỉ đồng. Quy định giúp nâng cao an toàn, giảm nhồi nhét, hỗ trợ xác minh khiếu nại, bảo vệ lái xe và doanh nghiệp. Dữ liệu từ camera phải tuân thủ bảo vệ dữ liệu cá nhân, nghiêm cấm xâm phạm nhân phẩm, danh dự, đời sống riêng tư.
Các hành vi vi phạm khác được đề xuất bổ sung
- Không lắp thiết bị an toàn cho trẻ em (trừ xe KDVTHK): phạt 800.000 - 1 triệu đồng.
- Sử dụng chất liệu, vật liệu, thiết bị làm thay đổi khả năng nhận diện biển số xe: ô tô phạt 20-26 triệu đồng, xe máy 4-6 triệu đồng.
- Điều khiển ô tô cứu hộ giao thông chở hoặc kéo xe không phải xe hư hỏng: phạt 5-10 triệu đồng.
- Sử dụng xe KDVTHK có hợp đồng không đúng quy định; tự ý thay đổi thông tin hợp đồng điện tử, danh sách hành khách: cá nhân phạt 5-6 triệu đồng, tổ chức 10-12 triệu đồng.
- Đón, trả khách tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện của đơn vị KDVT: phạt 1-2 triệu đồng.
