Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ trong công tác dân số, đáng chú ý là lần đầu tiên đề xuất chính sách khuyến khích dành cho gia đình sinh hai con gái.
Chính sách hỗ trợ gia đình sinh hai con gái
Theo dự thảo, các gia đình sinh hai con gái, nuôi con khỏe mạnh, dạy con ngoan, học giỏi và trưởng thành sẽ được địa phương xem xét biểu dương, tôn vinh và áp dụng nhiều chính sách hỗ trợ. Cụ thể, địa phương có thể miễn, giảm học phí; hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh; hỗ trợ sữa học đường đối với trẻ em gái thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo. Đồng thời, phụ nữ trong các gia đình này cũng có thể được hỗ trợ phát triển kinh tế và các hình thức hỗ trợ phù hợp khác.
Mục tiêu giảm mất cân bằng giới tính
Bộ Y tế kỳ vọng chính sách sẽ góp phần thay đổi nhận thức xã hội, từng bước xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ, giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh và tạo môi trường bình đẳng hơn trong chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em gái. Dự thảo đang được lấy ý kiến; sau khi ban hành, Sở Y tế các tỉnh, thành phố sẽ tham mưu UBND trình HĐND cùng cấp quyết định chính sách cụ thể phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.
Khuyến khích sinh đủ hai con
Dự thảo cũng đề xuất nhiều chính sách khuyến khích người dân sinh đủ hai con như hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ sinh con, hỗ trợ phụ nữ trong thời kỳ mang thai, hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ nhỏ và hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non, tùy điều kiện từng địa phương. Ngoài ra, Bộ Y tế đề xuất khen thưởng các xã có tỉ lệ phụ nữ sinh đủ hai con đạt từ 60% trở lên; khen thưởng địa phương đưa nội dung không lựa chọn giới tính thai nhi vào hương ước, quy ước cộng đồng và các cơ sở y tế chấp hành tốt quy định về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.
Nguồn kinh phí và thực hiện
Theo Bộ Y tế, kinh phí thực hiện các chính sách sẽ do ngân sách địa phương và các nguồn kinh phí hợp pháp khác bảo đảm. Sau khi Thông tư được ban hành, các địa phương căn cứ điều kiện thực tế để xây dựng và triển khai chính sách cụ thể.
Thực trạng mất cân bằng giới tính khi sinh
Bộ Y tế cho biết mức cân bằng giới tính khi sinh hợp lý là 104-106 bé trai/100 bé gái. Tuy nhiên, tại Việt Nam, từ đầu những năm 2000 đã xuất hiện dấu hiệu mất cân bằng, đặc biệt từ sau năm 2005 đến nay vượt xa chỉ số này. Giai đoạn 2021-2024, tỷ số giới tính khi sinh ở mức gần 110 trẻ trai/100 trẻ gái. Riêng năm 2024, tỷ số này là 111,4 trẻ trai/100 trẻ gái. Tình trạng cao diễn ra phổ biến ở một số tỉnh, thành phía Bắc, thậm chí có địa phương ghi nhận tỷ số gần 120 trẻ trai/100 trẻ gái. Trong khi đó, các tỉnh, thành phía Nam tiệm cận mức cân bằng hơn.
