Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định biện pháp tổ chức quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong thời gian điều trị tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Sự cần thiết của nghị định mới
Theo Bộ Y tế - cơ quan chủ trì soạn thảo, bắt buộc chữa bệnh là biện pháp tư pháp đặc thù tại Bộ luật Hình sự, áp dụng đối với người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi. Số lượng người bị áp dụng biện pháp này có xu hướng tăng và ngày càng phức tạp. Tuy nhiên, công tác quản lý, theo dõi, điều trị và phối hợp trong lĩnh vực này còn nhiều khó khăn, bất cập. Do đó, việc xây dựng nghị định quy định chi tiết là hết sức cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
Điều kiện chuyên môn và cơ sở vật chất
Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất chi tiết hai nhóm điều kiện chỉ định cơ sở khám chữa bệnh thực hiện biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.
Về chuyên môn
Cơ sở phải có giấy phép hoạt động khám chữa bệnh theo hình thức tổ chức là bệnh viện; có khoa, trung tâm hoặc viện tâm thần; có phạm vi hoạt động được cấp có thẩm quyền phê duyệt về khám chữa bệnh chuyên khoa tâm thần.
Về cơ sở vật chất
Nơi thực hiện điều trị bắt buộc phải được bố trí trong viện, trung tâm hoặc khoa tâm thần. Khu vực điều trị phải được thiết kế đảm bảo kiểm soát việc ra vào; có camera giám sát, có bảo vệ trực 24/24; có không gian phù hợp với đặc thù quản lý người bệnh (tự sát, bạo lực). Hệ thống cửa phải có 3 lớp: cửa phòng bệnh, cửa hành lang chung của các phòng bệnh và cửa chung của khoa hoặc khu điều trị nội trú, tất cả đều có khóa chắc chắn. Mỗi phòng bệnh phải có vệ sinh riêng tại phòng và camera giám sát toàn bộ phòng; đối với phòng bệnh chung, có thể bố trí khu vệ sinh chung trong khuôn viên của khoa. Khuyến khích sử dụng vật liệu, trang thiết bị không gây nguy hiểm.
Quy trình tiếp nhận và giám sát
Bộ Y tế đề xuất cơ sở khám chữa bệnh chỉ được tiếp nhận người bị áp dụng bắt buộc chữa bệnh khi có đủ hồ sơ. Nếu tại thời điểm tiếp nhận, người bệnh mắc bệnh khác không thuộc chuyên khoa tâm thần và đang trong tình trạng cấp cứu, cơ sở chưa tiếp nhận mà phải liên hệ với cơ sở khám chữa bệnh có đủ khả năng điều trị phù hợp để đưa người bệnh đến đó trước. Sau khi tiếp nhận, cơ sở có trách nhiệm bố trí người bệnh tại nơi điều trị bắt buộc phù hợp với tình trạng thực tế.
Giám sát đặc biệt với người phạm tội giết người
Trường hợp người bị áp dụng bắt buộc chữa bệnh là người phạm tội giết người hoặc có nhiều tiền án, tiền sự, cơ sở phải bố trí vào phòng có sự giám sát trực tiếp 24/7 của nhân viên y tế và lực lượng bảo vệ.
Các biện pháp bảo đảm an toàn
Bộ Y tế cũng đề xuất áp dụng một hoặc đồng thời các biện pháp sau để bảo đảm an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế: bố trí lực lượng bảo vệ hỗ trợ, tạm dừng việc vào thăm, cách ly với những người bệnh khác, khống chế và buộc rời khỏi cơ sở với người có hành vi gây rối. Việc áp dụng các biện pháp này phải đúng thẩm quyền, không xâm phạm trái pháp luật đến quyền, lợi ích hợp pháp của người bệnh.
