Bộ Công an đề xuất biện pháp mạnh: Tạm ngừng xuất cảnh và cắt điện nước để cưỡng chế xử phạt
Trong bối cảnh tình trạng chây ỳ, né tránh nghĩa vụ xử phạt vi phạm hành chính diễn ra phổ biến, Bộ Công an đã đưa ra đề xuất bổ sung 2 biện pháp cưỡng chế mới. Đó là tạm ngừng xuất cảnh và ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước. Nội dung này được trình bày trong dự thảo luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, do chính Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Ngăn chặn tình trạng chây ỳ, né tránh nghĩa vụ xử phạt
Theo phân tích từ Bộ Công an, thực tiễn xử lý vi phạm hành chính thời gian qua cho thấy nhiều bất cập. Các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn… cùng với biện pháp khắc phục hậu quả thường thiếu cơ chế cưỡng chế cụ thể khi người vi phạm không tự nguyện chấp hành.
Điều này dẫn đến hệ quả là nhiều quyết định xử phạt vi phạm hành chính không được thi hành hoặc thi hành không đầy đủ. Đặc biệt, các cá nhân, tổ chức cố tình chây ỳ, né tránh nghĩa vụ chấp hành bằng nhiều thủ đoạn tinh vi. Không ít trường hợp cá nhân vi phạm hoặc người đại diện, người đứng đầu tổ chức lợi dụng việc xuất cảnh để trì hoãn, né tránh nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt.
Bên cạnh đó, nhiều cá nhân, tổ chức cố tình chây ỳ không thi hành quyết định xử phạt, nhưng vẫn tiếp tục các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ để thu lợi bất chính. Do vậy, việc bổ sung 2 biện pháp cưỡng chế mới được xem là cần thiết, nhằm bảo đảm việc thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính một cách triệt để trước khi đối tượng rời khỏi lãnh thổ Việt Nam.
Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật
Bộ Công an cũng khẳng định, đề xuất trên bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật hiện hành. Bởi lẽ, hiện nay luật Thủ đô năm 2024, hoặc Thông tư 05/2024 của Bộ Xây dựng cũng đã có quy định về biện pháp "ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước" trong một số trường hợp cụ thể.
Tương tự, luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam cũng đã quy định về trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh do đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Trên cơ sở tiếp thu các ý kiến đóng góp, Bộ Công an sẽ tiếp tục quy định cụ thể về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, điều kiện áp dụng 2 biện pháp cưỡng chế nêu trên. Mục tiêu là nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.
Cân nhắc, đánh giá kỹ tác động từ nhiều phía
Trước đó, khi góp ý về nội dung trên, một số bộ ngành, đơn vị đã đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng việc bổ sung 2 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính như tại dự thảo.
Cụ thể, Bộ Tư pháp cho rằng, quan hệ cung cấp điện, nước được xác lập trên cơ sở hợp đồng dân sự giữa bên sử dụng và đơn vị cung cấp dịch vụ. Quyền và nghĩa vụ của các bên được điều chỉnh bởi pháp luật dân sự. Việc không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính không đồng nghĩa với vi phạm nghĩa vụ hợp đồng. Do đó, nhà cung cấp sẽ không có căn cứ pháp lý để đơn phương chấm dứt hoặc tạm ngừng thực hiện hợp đồng.
Vẫn theo bộ này, việc ngừng cung cấp điện, nước có thể gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Hệ quả kéo theo là tác động tiêu cực đến hoạt động kinh tế - xã hội nói chung. Chưa kể, việc ngừng cung cấp dịch vụ sẽ ảnh hưởng đồng thời đến tất cả các cá nhân, tổ chức đang sử dụng điện, nước tại công trình hoặc cơ sở, không chỉ riêng chủ thể vi phạm.
Tương tự với biện pháp "tạm ngừng xuất cảnh", một số cơ quan cũng đề nghị cân nhắc, đánh giá kỹ tác động của việc bổ sung biện pháp cưỡng chế này. Cơ sở là tính chất của vi phạm hành chính không phải là tội phạm. Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính vừa không chỉ mang tính răn đe mà còn có tính giáo dục sâu sắc.
Cạnh đó, biện pháp này còn có khả năng tác động trực tiếp đến "quyền tự do đi lại, ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước" của cá nhân, tổ chức. Do đó, cần có sự cân nhắc thận trọng để tránh những hệ lụy không mong muốn, đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu cưỡng chế và bảo vệ quyền con người.
