Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề xuất Chính phủ ban hành quy định buộc phá dỡ các công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định về bảo vệ môi trường nhằm xả chất thải ra môi trường. Đây là nội dung nổi bật trong dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, thay thế Nghị định 45/2022, vừa được gửi tới Bộ Tư pháp thẩm định.
Các hình thức xử phạt chính và bổ sung
Theo dự thảo, cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ phải đối mặt với các hình thức xử phạt chính như cảnh cáo hoặc phạt tiền, với mức tối đa lên tới 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức. Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, các đối tượng này còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung, bao gồm tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn, tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm, hoặc đình chỉ hoạt động từ 1 đến 24 tháng.
Biện pháp khắc phục hậu quả
Ngoài các hình thức xử phạt, cá nhân và tổ chức vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả trong thời hạn do người có thẩm quyền ấn định. Cụ thể, họ buộc phải khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu, thực hiện các biện pháp xử lý ô nhiễm, tiêu hủy máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải đã qua sử dụng, tiêu hủy loài ngoại lai xâm hại hoặc sinh vật biến đổi gen chưa được cấp phép, cũng như cải chính thông tin sai sự thật về hiện trạng môi trường.
Thời hiệu xử phạt và đề xuất mới
Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường được quy định là 2 năm. Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Nghị định 45/2022 hiện hành chưa có chế tài về việc buộc phá dỡ các công trình xây dựng, lắp đặt trái quy định sau thời gian khắc phục hậu quả. Để khắc phục hạn chế này, dự thảo mới đề xuất chế tài mạnh hơn.
Cụ thể, dự thảo đưa ra các mức phạt tiền từ 80-100 triệu đồng, 600-800 triệu đồng, hoặc 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng tùy theo mức độ vi phạm liên quan đến giấy phép môi trường do Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc UBND cấp tỉnh cấp. Các hành vi vi phạm bao gồm xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc đường thải không đúng giấy phép môi trường để xả chất thải không qua xử lý hoặc xả thải sau xử lý không đạt chuẩn, cũng như không xây lắp công trình bảo vệ môi trường theo giấy phép.
Hình thức phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép môi trường của cơ sở từ 1 đến 2 tháng để khắc phục vi phạm, đồng thời buộc phá dỡ công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định để xả thải ra môi trường.
Kết quả xử phạt từ Nghị định 45/2022
Từ khi Nghị định 45/2022 có hiệu lực đến tháng 12/2025, các cơ quan chức năng đã xử phạt 12.059 vụ vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt khoảng 393 tỷ đồng. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (bao gồm Bộ Tài nguyên và Môi trường trước đây) xử phạt gần 90 tỷ đồng; các bộ, cơ quan ngang bộ xử phạt trên 754 triệu đồng; và địa phương xử phạt khoảng 302,6 tỷ đồng.
Sau 4 năm thực hiện, Nghị định 45 đã bộc lộ nhiều bất cập và hạn chế. Một số quy định của pháp luật chuyên ngành chưa được hướng dẫn chi tiết, dẫn đến việc áp dụng thiếu đồng bộ và không thống nhất. Dự thảo mới nhằm khắc phục những vấn đề này, tăng cường hiệu quả bảo vệ môi trường.
