Trong nỗ lực bảo vệ đa dạng sinh học, lực lượng chức năng đã xử lý hàng trăm vụ vi phạm liên quan đến động vật hoang dã. Tuy nhiên, nạn rao bán thú rừng qua tài khoản ảo và hội nhóm kín vẫn gây nhiều khó khăn cho công tác truy vết.
Họp báo về kết quả xử lý vi phạm
Chiều 11/6, tại Đặc khu Cát Hải (Hải Phòng), Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05 Bộ Công an) phối hợp với Công an thành phố Hải Phòng tổ chức họp báo công bố kết quả thực hiện Kế hoạch đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã.
Nhiều nơi vẫn là điểm nóng
Thông tin tại họp báo, đại diện Cục C05 cho biết sau hơn 7 tháng triển khai, lực lượng công an các cấp đã phối hợp với ngành chức năng xử lý vi phạm liên quan đến động vật hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản. Trên phạm vi toàn quốc, 34/34 công an địa phương đã rà soát các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động săn bắt, nuôi nhốt, kinh doanh động vật hoang dã và khai thác thủy sản tận diệt.
Lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 634 vụ việc vi phạm. Trong đó, 47 vụ với 59 bị can bị khởi tố hình sự; 414 vụ bị xử lý hành chính với tổng số tiền phạt hơn 2,5 tỷ đồng. Gần 10.000 cá thể động vật hoang dã còn sống được cứu hộ và tái thả về tự nhiên.
Riêng Cục C05 đã kiểm tra 11 vụ việc; chuyển cơ quan chức năng xác minh hàng chục tài khoản và hội nhóm trên mạng có dấu hiệu quảng cáo, mua bán động vật hoang dã trái phép cùng công cụ săn bắt tận diệt.
Theo lực lượng chức năng, phong trào “Không săn bắt - Không tiêu thụ” động vật hoang dã từng bước lan tỏa. Một số loài chim di cư và động vật quý hiếm đã xuất hiện trở lại tại các khu bảo tồn, vườn quốc gia. Tuy nhiên, một số địa phương vẫn còn tình trạng tái phạm dù người dân đã ký cam kết. Hoạt động mua bán và quảng cáo động vật hoang dã trên mạng xã hội ngày càng tinh vi.
Trả lời câu hỏi của phóng viên Dân trí về việc Tây Ninh và Lâm Đồng vẫn được xác định là “điểm nóng”, đại diện Cục C05 cho biết nguyên nhân chính đến từ đặc điểm địa hình rừng, khu vực giáp biên giới, trong khi lực lượng kiểm lâm còn mỏng và phương tiện tuần tra hạn chế. Cụ thể, Tây Ninh giáp Campuchia; Lâm Đồng có các vùng lõi vườn quốc gia, địa bàn rộng và phức tạp. Một số cơ sở lợi dụng hoạt động kinh doanh sinh vật cảnh để trà trộn động vật hoang dã.
Theo C05, tình trạng bẫy bắt tận diệt chim hoang dã, chim di cư và động vật rừng vẫn nhức nhối tại một số khu vực giáp ranh ở Lâm Đồng. Đã xuất hiện tình trạng “cò” nhận đặt hàng thú rừng từ các thành phố lớn, rồi móc nối người dân bản địa đặt bẫy theo mùa. Các đối tượng cầm đầu không trực tiếp xuất hiện tại địa bàn, mà dùng người dân địa phương làm đầu mối, dùng xe hoán cải và đường mòn để vận chuyển động vật hoang dã về thành thị tiêu thụ.
Khó truy người đứng sau tài khoản ảo
Trả lời câu hỏi của phóng viên Dân trí về tình trạng mua bán động vật hoang dã trên Facebook, TikTok, Zalo, đại diện C05 cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là tính ẩn danh và biến động cao của các tài khoản mạng xã hội. Các đối tượng thường sử dụng sim không chính chủ, tài khoản ảo, liên tục thay đổi tên nhóm. Nhiều nhóm hoạt động kín, mã hóa thông tin trao đổi, khiến việc truy xét danh tính và địa chỉ giao hàng gặp nhiều trở ngại.
Bên cạnh đó, phương thức “chốt đơn qua tin nhắn riêng” hoặc hẹn giao hàng qua ứng dụng ship hộ, không ghi rõ nội dung hàng hóa cũng gây khó cho lực lượng chức năng. Theo C05, rất khó kiểm soát toàn bộ tin nhắn riêng mà vẫn bảo đảm quyền riêng tư theo pháp luật.
Một khó khăn khác là việc giám định động vật hoang dã chỉ qua hình ảnh trên mạng chưa đủ cơ sở pháp lý để xử lý. Các đối tượng ngày càng tinh vi trong đóng gói, vận chuyển, che giấu nguồn gốc và loại hàng hóa thực tế.
Để xử lý hiệu quả, C05 cho rằng cần sự vào cuộc của đơn vị quản lý nền tảng mạng, nhất là cung cấp dữ liệu định danh tài khoản nghi vấn và cơ chế gỡ bỏ nhanh bài đăng vi phạm.
Kết quả tại Hải Phòng
Tại họp báo, đại diện Công an Hải Phòng thông tin sau hơn 7 tháng thực hiện Kế hoạch 628, Công an thành phố đã rà soát, tuyên truyền khoảng 300 tổ chức, cá nhân; tổ chức hơn 1.000 lượt tuyên truyền; phối hợp 853 lượt tuần tra, kiểm tra tại địa bàn trọng điểm. Qua đó, lực lượng chức năng phát hiện 67 vụ việc với 70 đối tượng vi phạm. Trong số này, cơ quan chức năng đã khởi tố 4 vụ án hình sự, xử lý hành chính 54 vụ với tổng số tiền phạt hơn 400 triệu đồng; thu giữ nhiều phương tiện, ngư cụ khai thác tận diệt; thả về tự nhiên 3 cá thể khỉ và hơn 9.000 cá thể chim hoang dã.
