Ban Chỉ huy Quân sự xã Hiệp Đức, TP Đà Nẵng, vừa có báo cáo tóm tắt kết quả thu thập, xác minh thông tin liên quan đến 17 hài cốt nghi là liệt sĩ được phát hiện tại khu vực Đồi Thị. Theo báo cáo, các nhân chứng cung cấp thông tin thống nhất về thời gian, địa điểm phát hiện và quá trình di dời hài cốt, nhưng đến nay vẫn chưa có đủ căn cứ để xác định đây là hài cốt liệt sĩ.
Thông tin từ nhân chứng về quá trình phát hiện và di dời hài cốt
Trong các ngày 12 và 13/7, Ban Chỉ huy Quân sự xã Hiệp Đức đã trực tiếp gặp gỡ các nhân chứng gồm bà Trần Thị Thanh Hải (cán bộ hưu trí) và ông Trần Ngọc Châu (nguyên Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Hiệp Đức cũ). Theo thông tin từ các nhân chứng, năm 1994, trong quá trình san ủi mặt bằng xây dựng Nhà Văn hóa huyện Hiệp Đức (cũ), lực lượng thi công đã phát hiện một hố chôn tập trung chứa nhiều hài cốt cùng các di vật như quần áo, dép cao su, giày, súng AK, súng M79 và một số vật dụng quân sự khác.
Phần mộ nghi là liệt sĩ được người dân an táng. Vụ việc đã được báo cáo lên Ban Chỉ huy Quân sự huyện Hiệp Đức (cũ) để kiểm tra, xác minh ban đầu. Tuy nhiên, do thời điểm đó chưa có đủ căn cứ xác định là hài cốt liệt sĩ nên chưa tổ chức quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ.
Quá trình di dời và cải táng qua các năm
Theo lời kể của các nhân chứng, số hài cốt sau đó được di dời về khu vực chân đồi Tranh, thôn An Đông, xã Hiệp Đức để chôn cất. Đến năm 2019, tiếp tục được cải táng về khu vực Gò Cao, nay thuộc xã Thu Bồn, TP Đà Nẵng để xây dựng mộ và thờ cúng. Hằng năm, người dân vẫn thường xuyên hương khói vào dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Qua tổng hợp bước đầu, các nhân chứng có sự thống nhất tương đối cao về thời gian phát hiện, địa điểm phát hiện, quá trình di dời hài cốt và đặc điểm các di vật tìm thấy tại hiện trường. Đây là những thông tin quan trọng cần tiếp tục được đối chiếu với hồ sơ lưu trữ, tài liệu lịch sử, nhật ký chiến đấu và các nguồn thông tin liên quan khác.
Chưa có kết luận chính thức từ cơ quan có thẩm quyền
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có tài liệu hoặc kết luận của cơ quan có thẩm quyền xác định số hài cốt nêu trên là hài cốt liệt sĩ. Điều này có nghĩa là việc xác minh vẫn đang trong quá trình tiếp tục, và cần thêm thời gian để đối chiếu với các nguồn thông tin lịch sử.
Bối cảnh lịch sử tại khu vực Đồi Thị
Cũng theo nội dung báo cáo của Ban Chỉ huy Quân sự xã Hiệp Đức, Đồi Thị (khu vực phát hiện 17 hài cốt) là điểm cao khống chế toàn bộ thung lũng Hiệp Đức và trung tâm quận lỵ. Nơi đây được bố trí lực lượng đồn trú, công sự, hầm hào, vật cản nhiều lớp và có pháo binh yểm trợ. Phần mộ nghi là liệt sĩ được người dân an táng.
Đáng chú ý, tháng 6/1971, đơn vị D45 được giao nhiệm vụ tập kích chốt điểm Đồi Thị. Lực lượng tiến công gồm 11 người chia thành 3 mũi, vận dụng chiến thuật đặc công bí mật tiếp cận mục tiêu. Đêm 5/6/1971, trong quá trình tiếp cận, một mũi bị địch phát hiện do dẫm phải mìn, trận đánh chuyển sang nổ súng xung phong. Các mũi đồng loạt tiến công, tiêu diệt lô cốt chỉ huy, làm chủ trận địa, thu nhiều vũ khí và rút quân an toàn trước khi trời sáng.
Kết quả trận đánh và ý nghĩa lịch sử
Kết quả, quân ta tiêu diệt hoàn toàn chốt điểm Đồi Thị, loại khỏi vòng chiến đấu một trung đội địa phương quân, thu nhiều vũ khí và phương tiện quân sự. Trận đánh góp phần nâng cao khả năng chiến đấu của đơn vị và giữ vững vùng giải phóng trên địa bàn.
Việc xác minh danh tính các hài cốt nghi là liệt sĩ tại khu vực này không chỉ có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, mà còn góp phần làm rõ thêm lịch sử đấu tranh của quân và dân ta trong kháng chiến chống Mỹ. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục phối hợp để sớm có kết luận chính thức, giúp các gia đình liệt sĩ yên lòng khi tìm thấy phần mộ của người thân.
