Ngày 7 tháng 5, Viện Kiểm sát Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (Viện KSND TP.HCM) đã ban hành kiến nghị gửi Chủ tịch Ủy ban Nhân dân TP.HCM về việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa tội phạm ma túy sử dụng dịch vụ xe công nghệ. Tình trạng này đang diễn biến phức tạp, với nhiều thủ đoạn tinh vi và khó lường.
Thực trạng tội phạm ma túy gia tăng
Viện KSND TP.HCM cho biết, tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố tiếp tục gia tăng qua từng năm. Số vụ án và bị can bị phát hiện và xử lý tăng đáng kể: năm 2022 có 242 vụ với 354 bị can (tăng 4,31% số vụ và 19,19% số bị can so với năm 2021); năm 2023 có 293 vụ với 796 bị can (tăng 21,07% số vụ và 124,86% số bị can so với năm 2022); năm 2024 có 350 vụ với 1.462 bị can (tăng 19,45% số vụ và 83,67% số bị can so với năm 2023).
Thủ đoạn lợi dụng xe công nghệ
Một thủ đoạn phổ biến là tội phạm sử dụng các dịch vụ xe công nghệ như Grab, Gojek, Be, Xanh SM, Vinasun App, AhaMove, Lalamove để vận chuyển và mua bán ma túy. Lợi dụng tính ẩn danh và khó kiểm soát của các nền tảng giao hàng, các đối tượng cài cắm ma túy vào các gói hàng thông thường, sử dụng shipper công nghệ làm trung gian. Nhiều shipper là người lao động tự do, vô tình trở thành mắt xích trong đường dây ma túy.
Từ năm 2022 đến cuối năm 2024, Công an TP.HCM phát hiện hơn 350 vụ việc liên quan đến xe công nghệ vận chuyển ma túy. Khoảng 20% số vụ ma túy ở các quận nội thành có yếu tố liên quan đến dịch vụ giao hàng hoặc gọi xe. Hơn 70 vụ ghi nhận tài xế vô tình vận chuyển ma túy do thiếu cảnh giác hoặc không kiểm tra hàng hóa.
Lỗ hổng trong quản lý
Viện KSND chỉ ra nhiều lỗ hổng: việc kiểm tra, giám sát giao hàng chưa thường xuyên; quy trình xác minh danh tính tài xế và người gửi chưa chặt chẽ; tài khoản giao hàng đăng ký đơn giản, dễ bị lợi dụng; không yêu cầu cập nhật hồ sơ định kỳ; tài xế chưa được đào tạo nhận diện dấu hiệu bất thường; nhiều tài xế bị dụ dỗ hoặc chủ động tham gia vận chuyển ma túy. Ngoài ra, tình trạng mua bán tài khoản xe công nghệ diễn ra, nhưng các công ty chưa có cơ chế quản lý. Sự phối hợp giữa các công ty và cơ quan chức năng còn lỏng lẻo, nhiều trường hợp không phối hợp kịp thời.
Giải pháp phòng ngừa
Viện KSND đề nghị Chủ tịch UBND TP.HCM thực hiện các giải pháp: yêu cầu các công ty xe công nghệ tăng cường kiểm tra, siết chặt quy trình xác minh danh tính; xây dựng cơ chế kiểm tra hàng hóa nghi vấn; quy định tài xế phải kiểm tra hàng hóa trước khi vận chuyển, cập nhật hồ sơ định kỳ; lưu trữ lịch sử giao dịch tối thiểu 2 năm; cung cấp danh sách đơn vị vận tải cho cơ quan quản lý khi yêu cầu; xây dựng kênh thông tin và đường dây nóng để tố giác; tổ chức đào tạo cho tài xế về nhận diện dấu hiệu bất thường; tăng cường kiểm tra việc tuân thủ pháp luật.
Viện cũng đề nghị tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân, và kiến nghị sửa đổi Nghị định số 10/2020 về kinh doanh vận tải, bổ sung quy định đối với xe mô tô, có chế tài bắt buộc doanh nghiệp và tài xế phải kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và tố giác hành vi phạm pháp.
