Tối 19/5, chị Lâm (32 tuổi) ở Chiết Giang sau khi ăn tôm hùm đất cay đã tiếp tục dùng thêm nửa quả dưa hấu lạnh. Chỉ vài giờ sau, chị xuất hiện cơn đau bụng dữ dội kèm sốt cao, buồn nôn và nhanh chóng được đưa tới phòng khám cấp cứu của Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Chiết Giang.
Kết quả xét nghiệm báo động
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số men tụy tăng vọt, chụp CT bụng phát hiện tụy có dấu hiệu viêm cấp kèm thấm dịch lan rộng quanh tụy. Các bác sĩ xác định bệnh nhân mắc viêm tụy cấp, tình trạng nguy hiểm có thể dẫn đến suy đa cơ quan nếu không xử lý kịp thời.
Điều đáng sợ hơn là kết quả xét nghiệm mỡ máu: Triglycerid của bệnh nhân vượt ngưỡng 64,2 mmol/L, cao gấp 37 lần mức bình thường. Cholesterol toàn phần lên tới 18,38 mmol/L, cao hơn hơn 3 lần giới hạn an toàn. Tình trạng tăng lipid máu nghiêm trọng đã trực tiếp kích hoạt viêm tụy cấp do mỡ máu, thể bệnh có diễn tiến cực nhanh và tỉ lệ tử vong cao.
Cấp cứu thay huyết tương
Ngay trong đêm, bệnh viện phải kích hoạt quy trình cấp cứu đa chuyên khoa. Các bác sĩ quyết định tiến hành thay huyết tương khẩn cấp để loại bỏ lượng chất béo lớn trong máu. Khi hệ thống lọc máu vận hành, các nhân viên y tế bàng hoàng chứng kiến phần huyết tương được tách ra không có màu vàng nhạt như bình thường mà trắng đục, đặc quánh như sữa. Trong y học, hiện tượng này được gọi là 'máu dưỡng chấp' hay 'máu sữa', xảy ra khi máu chứa lượng triglycerid quá cao khiến huyết tương bị đục trắng bởi các hạt mỡ li ti.
Sau gần 2 giờ điều trị, các bác sĩ đã thay khoảng 2,6 lít huyết tương. Chỉ số mỡ máu của bệnh nhân giảm mạnh, triệu chứng đau bụng và sốt cũng dần cải thiện.
Nguyên nhân sâu xa: thuốc tránh thai
Đáng chú ý, bệnh nhân không hề béo phì, chế độ ăn thường ngày cũng không quá nhiều dầu mỡ. Sau quá trình khai thác bệnh sử kỹ hơn, nguyên nhân thực sự mới dần lộ diện: chị Lâm đã sử dụng thuốc tránh thai loại tác dụng ngắn trong thời gian dài nhằm tránh thai và điều hòa kinh nguyệt.
Theo bác sĩ điều trị, một số phụ nữ có cơ địa nhạy cảm với thuốc nội tiết. Việc dùng kéo dài có thể gây rối loạn chuyển hóa lipoprotein, làm tăng triglycerid trong máu một cách âm thầm. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thói quen thường xuyên uống sữa bột, cà phê hòa tan chứa kem béo thực vật và nhiều đường. Bữa ăn nhiều chất béo kết hợp lượng đường lớn từ dưa hấu lạnh trước khi phát bệnh đã trở thành 'giọt nước tràn ly', đẩy cơ thể vào trạng thái khủng hoảng chuyển hóa cấp tính.
Cảnh báo từ chuyên gia
Theo các chuyên gia, thuốc tránh thai nội tiết chứa estrogen và progesterone có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa lipid trong cơ thể. Ở một số người, estrogen làm tăng tổng hợp triglycerid tại gan, đồng thời làm giảm khả năng đào thải mỡ khỏi máu. Nếu kết hợp với chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo hoặc cơ địa có rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn, nguy cơ tăng triglycerid nặng sẽ cao hơn đáng kể. Khi triglycerid tăng quá mức, tụy có thể bị tổn thương bởi các acid béo tự do sinh ra trong quá trình phân giải mỡ, dẫn đến viêm tụy cấp, biến chứng được xem là nguy hiểm nhất của tăng lipid máu.
Lưu ý khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp
Mặc dù thuốc có hiệu quả tránh thai khá cao, nhưng vẫn có trường hợp sử dụng thuốc nhưng vẫn có thai ngoài ý muốn, do đó cần sử dụng thuốc đúng thời gian và lắng nghe cơ thể khi tới chu kỳ kinh. Thuốc được khuyên không nên sử dụng thường xuyên vì càng dùng liên tục thì hiệu quả ngừa thai càng giảm. Do hàm lượng thuốc cao gấp 4 lần so với thuốc tránh thai hằng ngày, nên chỉ dùng cho người khỏe mạnh và không sử dụng quá 2 lần/tháng.
Việc lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp có thể gây ra nhiều tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm như teo niêm mạc tử cung, ảnh hưởng lâu dài tới khả năng sinh sản. Người lạm dụng thuốc cũng dễ mắc các bệnh về gan, thận, tim mạch, ung thư vú hay ung thư cơ quan sinh sản. Do đó, phụ nữ nên tránh lạm dụng phương pháp tránh thai này mà nên áp dụng những phương pháp an toàn hơn như dùng bao cao su, đặt vòng tránh thai, uống thuốc tránh thai hằng ngày. Trong trường hợp phải dùng thuốc, cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, nắm rõ thành phần thuốc để phòng trường hợp dị ứng, tuân thủ liệu trình và thời gian dùng thuốc. Do thuốc tránh thai khẩn cấp có thể gây hại cho thai kỳ, nên khi muốn có thai, cần ngừng sử dụng thuốc và dùng bao cao su cho đến khi có kỳ kinh tiếp theo.
