Đề xuất mới về cấp sổ đỏ cho vi phạm thủ tục
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đến hết ngày 10/8/2026. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) đối với các trường hợp vi phạm về thủ tục đất đai trước ngày 1/8/2024.
Theo cơ quan soạn thảo, thực tế cho thấy công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa được triển khai hiệu quả tại nhiều địa phương. Việc lưu trữ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ còn hạn chế, dẫn đến khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất để cấp sổ đỏ. Những tồn tại lịch sử như đất từ nông, lâm trường; đất giao không đúng thẩm quyền; đất lấn chiếm; tự ý chuyển mục đích sử dụng đất chưa được giải quyết thỏa đáng, gây bất công giữa các hộ dân.
Điều kiện được cấp sổ đỏ
Dự thảo quy định, các trường hợp vi phạm thủ tục trước ngày 1/8/2024 sẽ được xem xét cấp sổ đỏ nếu đáp ứng các điều kiện: đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Riêng các vi phạm từ sau 1/8/2024 sẽ bị xử lý nghiêm, với chế tài đủ mạnh để ngăn chặn.
Đối với trường hợp không thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất, dự thảo cũng đề xuất giải quyết công nhận và cấp sổ. Với đất tự ý chuyển mục đích sử dụng nông nghiệp trong khu dân cư nhưng phù hợp quy hoạch, sẽ được cấp giấy chứng nhận theo hiện trạng mà không phải tháo dỡ công trình. Đất nông nghiệp lấn chiếm được giải quyết như đất tự khai hoang; đất giao trái thẩm quyền do lịch sử được xử lý thống nhất, không phân biệt có nhà hay không.
Không hồi tố và chính sách xử lý tồn tại
Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc không hồi tố đối với các trường hợp đã được cấp sổ đỏ lâu dài. Chính sách mới tập trung tháo gỡ vướng mắc cho người dân, hướng đến thực tế, nhân văn nhưng chặt chẽ. Cơ quan soạn thảo kỳ vọng quy định này sẽ giúp giảm bất công, đặc biệt với các hộ gia đình sử dụng đất ổn định qua nhiều thế hệ nhưng chưa được công nhận do thiếu giấy tờ thủ tục.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất áp thuế cao đối với đất bỏ hoang, mua bán 'lướt sóng' nhằm kiểm soát đầu cơ và bình ổn thị trường bất động sản. Các chính sách về giá đất sát thị trường cũng được đưa vào để tránh cơ chế nhiều giá.
