Liên quan vụ cô gái tố bị một người đàn ông quấy rối tình dục khi đến điều trị tại cơ sở vật lý trị liệu trên đường Phạm Ngũ Lão (phường Hạnh Thông, TPHCM), cơ quan chức năng vẫn đang xác minh, làm rõ nội dung vụ việc.
Cần làm rõ nhiều tình tiết
Theo luật sư Trần Thị Ngọc Nữ (Văn phòng Luật sư Trí Việt), người có nhiều năm đồng hành, bảo vệ phụ nữ và trẻ em trước các hành vi xâm hại, bạo lực tại TPHCM, ở thời điểm hiện tại, đây mới là thông tin từ phía người tố giác nên chưa thể kết luận người bị tố cáo có hành vi phạm tội hay không. Việc xác định có hay không dấu hiệu tội phạm phải dựa trên kết quả xác minh, thu thập chứng cứ và đánh giá của cơ quan điều tra.
Tuy nhiên, nếu nội dung tố giác là có căn cứ, vụ việc không đơn thuần là tranh chấp dịch vụ hay sự cố trong quá trình trị liệu mà có dấu hiệu xâm phạm thân thể, danh dự, nhân phẩm, quyền được an toàn và quyền tự quyết đối với thân thể của người bệnh.
Công an phường Hạnh Thông đã đến cơ sở vật lý trị liệu bị tố và mời người đàn ông liên quan về trụ sở làm việc.
Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định, người bệnh có quyền được tôn trọng danh dự, bí mật riêng tư; không bị lạm dụng thể chất, lạm dụng tình dục trong quá trình khám, chữa bệnh; đồng thời có quyền lựa chọn, từ chối khám chữa bệnh và rời khỏi cơ sở y tế.
Chế tài xử lý
Về chế tài, luật sư cho rằng cần phân hóa theo tính chất, mức độ hành vi. Nếu hành vi chỉ dừng ở mức sàm sỡ, đụng chạm vùng nhạy cảm hoặc có lời nói mang tính quấy rối tình dục nhưng chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo điểm d, khoản 5, Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/12/2025), hành vi sàm sỡ, quấy rối tình dục có thể bị phạt tiền từ 6 đến 8 triệu đồng nếu chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trường hợp cơ quan điều tra xác định có hành vi xâm nhập vào bộ phận sinh dục của nạn nhân bằng ngón tay, bộ phận khác trên cơ thể hoặc công cụ khác trái với ý muốn của nạn nhân, cần xem xét dấu hiệu của tội hiếp dâm theo Điều 141 Bộ luật Hình sự.
Theo quy định hiện hành, "hành vi quan hệ tình dục khác" cũng có thể cấu thành tội hiếp dâm nếu được thực hiện trái ý muốn của nạn nhân. Đáng chú ý, nếu người thực hiện hành vi là người trực tiếp điều trị, có trách nhiệm chữa bệnh đối với nạn nhân thì đây có thể là tình tiết định khung tăng nặng, với hình phạt 7-15 năm tù.
Ngoài trách nhiệm hành chính hoặc hình sự, cơ sở khám chữa bệnh và người hành nghề còn có thể bị xem xét trách nhiệm trong lĩnh vực khám chữa bệnh như kiểm tra giấy phép hoạt động, giấy phép hành nghề, phạm vi chuyên môn, quy trình kỹ thuật và đạo đức nghề nghiệp. Tùy mức độ vi phạm, cơ sở hoặc cá nhân có thể bị đình chỉ hoạt động, đình chỉ hành nghề hoặc bị thu hồi giấy phép theo quy định.
Ranh giới giữa thao tác chuyên môn và hành vi xâm hại
Theo luật sư Trần Thị Ngọc Nữ, trong các vụ việc xảy ra tại cơ sở vật lý trị liệu, massage trị liệu hoặc y học cổ truyền, khó khăn lớn nhất là ranh giới giữa thao tác chuyên môn và hành vi xâm hại có thể bị người vi phạm cố tình làm mờ.
Một số phương pháp điều trị đau lưng, đau vùng chậu, xương cùng hoặc cơ mông có thể cần tiếp xúc cơ thể ở phạm vi nhất định. Tuy nhiên, mọi thao tác liên quan đến vùng nhạy cảm đều phải có căn cứ chuyên môn rõ ràng, được giải thích trước, có sự đồng ý của người bệnh và chỉ thực hiện trong giới hạn cần thiết.
Theo bà, cơ quan chức năng cần làm rõ người điều trị có giấy phép hành nghề phù hợp hay không; cơ sở có đủ điều kiện hoạt động; phương pháp điều trị có đúng phạm vi chuyên môn; người bệnh có được giải thích đầy đủ và đồng ý một cách tự nguyện trước khi thực hiện hay không.
"Việc người bệnh im lặng trong trạng thái hoảng sợ, bị khóa cửa hoặc ở một mình với người điều trị không thể được hiểu là sự đồng ý", luật sư nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, bối cảnh xảy ra vụ việc cũng cần được xem xét như phòng điều trị có khóa cửa hay không; có camera, nhân viên hỗ trợ hoặc người làm chứng; có hồ sơ bệnh án, phiếu điều trị; nội dung trao đổi trong quá trình trị liệu mang tính chuyên môn hay có yếu tố gợi dục.
Theo luật sư, những tình tiết như yêu cầu cởi đồ quá mức cần thiết, khóa cửa phòng, đụng chạm vùng nhạy cảm, tiếp tục thực hiện dù người bệnh phản ứng hoặc có lời nói mang tính kích dục là những dấu hiệu quan trọng để phân biệt giữa hoạt động chuyên môn và hành vi xâm hại.
Trong các vụ việc xảy ra trong phòng kín, việc nạn nhân chủ động ghi âm, trình báo cơ quan công an ngay sau khi sự việc xảy ra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Lời trình bày kịp thời của nạn nhân cùng dữ liệu ghi âm, tin nhắn đặt lịch, lịch sử cuộc gọi, hóa đơn thanh toán, camera khu vực ra vào, kết quả khám sức khỏe, giám định thương tích và các dữ liệu điện tử khác đều có thể trở thành nguồn chứng cứ quan trọng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Người bệnh có quyền từ chối nếu cảm thấy không an toàn
Theo luật sư Trần Thị Ngọc Nữ, khi đi khám bệnh, vật lý trị liệu, massage trị liệu hoặc điều trị bằng y học cổ truyền, người bệnh cần chủ động bảo vệ quyền tự chủ đối với cơ thể mình.
Người bệnh có quyền yêu cầu giải thích rõ bệnh lý đang điều trị, phương pháp điều trị tác động đến vùng nào trên cơ thể, lý do phải thay đồ, có cần tiếp xúc vùng nhạy cảm hay không và có thể đề nghị có nhân viên nữ hoặc người thứ ba chứng kiến nếu thấy cần thiết.
Nếu cảm thấy không an toàn, người bệnh có quyền từ chối, dừng buổi điều trị và rời khỏi cơ sở. Đây là quyền được pháp luật bảo vệ.
Luật sư cũng khuyến cáo người dân cần cảnh giác với một số dấu hiệu như: cơ sở chỉ có một nam nhân viên làm việc; yêu cầu khóa cửa phòng; yêu cầu cởi toàn bộ đồ lót dù không liên quan vùng điều trị; không giải thích thao tác chuyên môn; có lời nói gợi dục; hỏi về đời sống tình dục; tiếp tục đụng chạm dù người bệnh phản ứng; không có phiếu khám, phiếu điều trị hoặc không công khai giấy phép hành nghề.
Đối với các cơ sở khám chữa bệnh, vật lý trị liệu, massage trị liệu hoặc y học cổ truyền, nguyên tắc tối thiểu là phải công khai giấy phép hoạt động, người hành nghề, phạm vi chuyên môn và giá dịch vụ; giải thích trước khi thực hiện kỹ thuật; chỉ yêu cầu người bệnh thay đồ trong phạm vi thật sự cần thiết; tôn trọng quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm của người bệnh.
Luật sư Trần Thị Ngọc Nữ cho rằng, nhiều nạn nhân bị xâm hại tình dục có thể rơi vào trạng thái hoảng loạn, bất động, không thể phản kháng ngay tại thời điểm xảy ra vụ việc. Phản ứng này không đồng nghĩa với việc họ đồng ý.
Nếu gặp tình huống tương tự, người bị hại cần nhanh chóng rời khỏi nơi nguy hiểm, liên hệ người thân hoặc người tin cậy, lưu giữ chứng cứ, đi khám sức khỏe khi cần thiết và trình báo cơ quan công an.
Theo bà, việc nạn nhân dũng cảm trình báo không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của bản thân mà còn góp phần ngăn chặn nguy cơ những người khác tiếp tục trở thành nạn nhân. Đồng thời, xã hội cần lắng nghe nạn nhân với thái độ tôn trọng, không phán xét và để cơ quan chức năng xác minh khách quan, xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm.
