Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang thay đổi cách tiếp cận ngoại giao nhằm đẩy nhanh việc thực thi các thỏa thuận cung cấp vũ khí từ đồng minh, trong bối cảnh nước này cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot để chống tên lửa đạn đạo Nga.
Khủng hoảng phòng không
Ông Zelensky hôm 11.7 cho biết đang chuẩn bị những thay đổi về ngoại giao để đẩy nhanh thực thi các thỏa thuận về cung cấp vũ khí. Ông nhấn mạnh không nên mất hàng tuần từ lúc công bố gói hỗ trợ đến lúc giao hàng, đồng thời khẳng định đây là trách nhiệm của những người làm công tác ngoại giao, theo trang The Kyiv Independent.
Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Ukraine đang cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot để chống tên lửa đạn đạo Nga, sau các cuộc tấn công lớn gần đây vào Kyiv và các khu vực khác.
Chuyên gia về chiến sự Ukraine Huseyn Aliyev tại ĐH Glasgow (Scotland) cho biết Kyiv có thể ngăn UAV và tên lửa hành trình nhưng gặp khó trong việc chặn tên lửa đạn đạo. Nga đã đẩy mạnh sử dụng loại vũ khí này vì biết Ukraine không có đủ tên lửa đánh chặn PAC-3 của hệ thống Patriot. Theo tờ El Pais, Nga đã phóng 53 tên lửa đạn đạo trong 2 đợt tấn công vào đầu tháng 7 với tỷ lệ trúng mục tiêu là 92%.
Truyền thông Ukraine cho rằng tuyên bố của ông Zelensky báo hiệu một sự thay đổi nhân sự trong bộ máy ngoại giao, động thái thực tế và cấp bách trước cuộc khủng hoảng vũ khí phòng không.
Thách thức lớn
Tuy nhiên, giới quan sát đánh giá Ukraine sẽ phải mất nhiều thời gian để vá lỗ hổng phòng không. Kyiv đang khó mua thêm tên lửa Patriot do nguồn cung hạn chế và nhiều quốc gia, từ châu Âu đến châu Á, bao gồm tại Trung Đông, đã mua hoặc đặt hàng từ trước để ưu tiên bổ sung kho dự trữ của họ. Nhu cầu toàn cầu tăng cao khiến thời gian chờ nhận Patriot kéo dài, theo Đài France24.
Hôm 9.7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý để Ukraine sản xuất tên lửa Patriot nhưng chỉ riêng thủ tục giấy tờ cũng mất từ 6 tháng đến một năm vì hệ thống Patriot chịu sự kiểm soát xuất khẩu rất nghiêm ngặt, nhà nghiên cứu Timur Kadyshev tại Viện Nghiên cứu hòa bình và Chính sách an ninh tại ĐH Hamburg (Đức) cho biết.
Nhật Bản hiện là nước duy nhất được Mỹ cấp phép sản xuất bản PAC-3. Mỹ cấp phép cho Đức sản xuất bản PAC-2, chuyên đối phó máy bay và tên lửa hành trình, vào năm 2022 nhưng dự kiến đến năm 2027 mới chuyển giao tên lửa đầu tiên. Tỷ lệ đánh chặn thành công của PAC-2 trước tên lửa đạn đạo được cho là dưới 10%. Trong khi đó, ngay cả bản PAC-3 cũng chỉ đạt 30-50%, nên lực lượng phòng thủ thường phải phóng 2 quả mỗi lần.
Trong trường hợp Ukraine được sản xuất bản PAC-3, cũng phải mất thêm nhiều năm để xây dựng dây chuyền sản xuất, chưa kể phải phụ thuộc linh kiện do Mỹ cung cấp. Chu kỳ sản xuất một số linh kiện do nhà thầu phụ cung cấp kéo dài đến 24 tháng, theo cố vấn Serhii Beskrestnov của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine. Do đó, cái gật đầu của ông Trump được cho chỉ là khởi đầu của quá trình và sẽ mất nhiều năm nữa Ukraine mới có được tên lửa Patriot do chính mình sản xuất.
Trong thời gian đó, phương án thực tế mà nước này có thể làm là đẩy mạnh ngoại giao để hối thúc đồng minh chuyển giao vũ khí. Bên cạnh đó, ông Aliyev cho rằng không có giải pháp thần kỳ nào vào lúc này cho Ukraine ngoài việc tấn công ngăn chặn nhằm vào các nhà máy sản xuất tên lửa và địa điểm phóng của Nga.
