Sáng ngày 10 tháng 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục chương trình phiên họp thứ ba, tiến hành xem xét và cho ý kiến đối với dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh về Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân. Việc sửa đổi này nhằm bảo đảm sự phù hợp với thực tiễn và các quy định pháp luật hiện hành.
Sửa đổi, bổ sung pháp lệnh bảo đảm phù hợp với thực tiễn
Trình bày tờ trình dự thảo pháp lệnh, ông Nguyễn Văn Tiến - Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho biết, việc xây dựng dự thảo Pháp lệnh trên cơ sở sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03 là cần thiết để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, đồng thời khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.
Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Để bảo đảm việc triển khai hiệu quả quy định này, phù hợp với cơ sở hạ tầng của từng cơ quan, dự thảo quy định: "Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hướng dẫn thực hiện khoản này".
Sửa đổi quy định về phiên họp xem xét đưa đi cai nghiện bắt buộc
Dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm) và phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm). Theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp, mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc để chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận, nhằm bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết.
Một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc cũng được rút ngắn, nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy. Cụ thể, thời hạn Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính giảm từ 15 ngày xuống còn 10 ngày (trường hợp phức tạp từ 30 ngày xuống 20 ngày).
Quy định về sự vắng mặt của Kiểm sát viên
Dự thảo quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc (sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp, nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm giải quyết vụ việc đúng thời hạn. Đối với phiên họp phúc thẩm, giữ nguyên quy định hiện hành: Kiểm sát viên phải tham gia, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp.
Bổ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành
Dự thảo bổ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc còn lại, để phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy. Đồng thời, rà soát, chỉnh sửa một số điều luật cụ thể để bảo đảm thống nhất, bỏ quy định dẫn chiếu đến các điểm, khoản, điều cụ thể của Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Phòng, chống ma túy, nhằm bảo đảm tính ổn định của Pháp lệnh khi có sửa đổi sau này.
Phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy
Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số 03 với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn đã nêu trong Tờ trình. Nội dung dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là chủ trương về "tập trung đưa tối đa số người nghiện đủ điều kiện theo quy định pháp luật và số người nghiện có nguy cơ phạm tội, vi phạm pháp luật cao đi cai nghiện bắt buộc" và "đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị".
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, nhằm thực hiện yêu cầu của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, đẩy nhanh tiến độ xử lý người vi phạm hành chính, khắc phục khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các thời hạn trong dự thảo để bảo đảm tính khả thi.
Kết luận của Phó Chủ tịch Quốc hội
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao và thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03. Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành cơ bản với dự thảo Pháp lệnh, tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung về trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện bắt buộc, để phù hợp với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng tán thành việc bổ sung phương thức giao nhận hồ sơ tài liệu điện tử bên cạnh các phương thức truyền thống, góp phần đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy vai trò nền tảng công nghệ của Tòa án nhân dân tối cao, rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc. Ông đề nghị nghiên cứu sửa thêm Điều 4 và giao Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an hướng dẫn thực hiện quy định này.
Cuối cùng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan liên quan hoàn chỉnh dự thảo Pháp lệnh trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua bằng văn bản. Tòa án tối cao phối hợp với các cơ quan tổ chức thực hiện tốt việc thi hành Pháp lệnh, thực hiện đúng nguyên tắc của Đảng và Nhà nước về xây dựng pháp luật gắn với tổ chức thi hành pháp luật hiệu quả.
Tại phiên họp, với 100% thành viên có mặt tán thành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua về nguyên tắc dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân. Cũng trong sáng nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của các tòa án này.
