Ngày 14/7, tại phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát chuyên đề 'Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026'. Mục tiêu của cuộc giám sát là đánh giá toàn diện việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Nội dung giám sát tập trung vào ban hành văn bản và tổ chức thực hiện
Trình bày tóm tắt dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, giám sát sẽ tập trung vào việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng thông qua xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, đặc biệt là các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Nội dung này nhằm đánh giá tính kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất và chất lượng của các văn bản hướng dẫn thi hành.
Bên cạnh đó, giám sát cũng xem xét việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bao gồm: công tác phổ biến, tuyên truyền; quản lý và phát triển đối tượng tham gia các loại hình bảo hiểm xã hội; thu, chi bảo hiểm xã hội (bảo hiểm bắt buộc, tự nguyện, hưu trí bổ sung); thanh tra, kiểm tra; cải cách thủ tục hành chính và giao dịch điện tử; đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội. Đồng thời, tổng hợp, đánh giá kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện trong thời gian tới.
Phạm vi giám sát toàn quốc, chia làm hai giai đoạn
Phạm vi giám sát được thực hiện trên cả nước từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026. Dữ liệu được tổng hợp và đánh giá theo hai giai đoạn: Giai đoạn 1 (2021 - 30/6/2025) đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản hướng dẫn; Giai đoạn 2 (1/7/2025 - 31/12/2026) đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các văn bản hướng dẫn.
Đối tượng giám sát bao gồm: Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành liên quan, UBND các tỉnh, thành phố và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Theo tiến độ, Đoàn Giám sát sẽ hoàn thiện dự thảo Báo cáo kết quả giám sát và dự thảo Nghị quyết giám sát chuyên đề, trình UBTVQH tại Phiên họp tháng 8/2027.
Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung, không dàn trải
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, UBTVQH cơ bản thống nhất với định hướng của dự thảo Kế hoạch giám sát và các Đề cương báo cáo. Bà giao Đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp để hoàn thiện tài liệu. UBTVQH thống nhất giám sát trên phạm vi cả nước từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026, tổng hợp đánh giá theo hai giai đoạn như dự thảo.
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đối với nội dung không thay đổi, có thể đánh giá chung cả hai giai đoạn nhưng phải bảo đảm nhận diện được xu hướng và tác động của chính sách mới. Cần rà soát thống nhất cách xác định đối tượng chịu sự giám sát và các cơ quan có liên quan trong tất cả các tài liệu. Đồng thời, làm rõ phạm vi trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, chính quyền địa phương, cơ quan Bảo hiểm xã hội và các cơ quan, tổ chức liên quan; phân định rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý quỹ và trách nhiệm của người sử dụng lao động.
Bà Nguyễn Thị Thanh cũng yêu cầu việc đánh giá phải bảo đảm tính liên tục trước và sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, cập nhật đúng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức của hệ thống bảo hiểm xã hội và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau sắp xếp. Về nội dung giám sát và các đề cương, bà đề nghị tập trung rà soát lại, bảo đảm không dàn trải, đặc biệt lưu ý các nội dung: tình hình thi hành pháp luật về bảo hiểm xã hội; quản lý và sử dụng hiệu quả Quỹ bảo hiểm xã hội; cân đối thu - chi trong ngắn hạn và dài hạn; vấn đề chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội; cải cách thủ tục hành chính; kết quả, tồn tại, nguyên nhân, kiến nghị về sửa đổi các luật liên quan đến bảo hiểm xã hội.
