Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố vắng mặt bị can Đoàn Bảo Châu (sinh năm 1989, nguyên Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Dịch vụ kỹ thuật TTC) về tội “Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Hình sự. Bị can hiện đang ở nước ngoài, không có mặt tại Việt Nam.
Nội dung vi phạm và căn cứ pháp lý
Theo cáo trạng, từ năm 2020 đến tháng 8/2024, Đoàn Bảo Châu đã sử dụng tài khoản mạng xã hội Facebook cá nhân để đăng tải, chia sẻ nhiều bài viết, hình ảnh và video có nội dung xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; xúc phạm lãnh đạo cấp cao; kêu gọi biểu tình, gây rối trật tự công cộng. Các nội dung này được đăng công khai, cho phép người dùng khác tương tác, bình luận, chia sẻ, thu hút hàng nghìn lượt tiếp cận.
Cơ quan điều tra xác định, hành vi của Đoàn Bảo Châu đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Mức hình phạt cho tội danh này từ 3 đến 7 năm tù đối với khung cơ bản, có thể lên đến 12 năm nếu có các tình tiết tăng nặng như sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội.
Quá trình xử lý và biện pháp tố tụng
Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can vào tháng 9/2024. Tuy nhiên, do Đoàn Bảo Châu đã xuất cảnh ra nước ngoài từ trước đó và không có mặt theo giấy triệu tập, cơ quan chức năng đã áp dụng thủ tục truy tố vắng mặt theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự. Đây là một trong những vụ án hiếm hoi bị xử lý vắng mặt đối với tội phạm chính trị, thể hiện quyết tâm của cơ quan pháp luật trong việc xử lý nghiêm các hành vi chống phá trên không gian mạng.
Theo luật sư Nguyễn Văn A (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), việc truy tố vắng mặt là thủ tục đặc biệt chỉ áp dụng khi bị can đã bỏ trốn hoặc không rõ địa chỉ, đảm bảo nguyên tắc không để tội phạm lọt lưới pháp luật. “Nếu bị can không ra trình diện, tòa án vẫn có thể xét xử vắng mặt và tuyên án. Sau đó, bản án sẽ được thi hành khi bị can bị bắt hoặc tự nguyện trở về,” luật sư phân tích.
Hậu quả và tác động xã hội
Các chuyên gia pháp lý cho rằng, với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, tình trạng đăng tải thông tin sai lệch, kích động chống đối đang gia tăng. Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, từ năm 2024 đến nay, cả nước đã xử lý hàng trăm trường hợp vi phạm an ninh mạng, trong đó nhiều vụ liên quan đến tội tuyên truyền chống Nhà nước. Vụ việc của Đoàn Bảo Châu là một lời cảnh báo đối với những người lợi dụng không gian mạng để chống phá.
“Mỗi cá nhân cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình khi tham gia mạng xã hội, không đăng tải, chia sẻ những nội dung vi phạm pháp luật,” đại diện Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) nhấn mạnh.
Vụ án dự kiến sẽ được đưa ra xét xử trong thời gian tới tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội. Nếu bị kết án, bị can Đoàn Bảo Châu có thể phải đối mặt với mức án nghiêm khắc, đồng thời việc thi hành án sẽ được tiến hành thông qua các biện pháp truy nã quốc tế.
