Chiều 2/7, tại cuộc họp báo về tình hình và kết quả công tác 6 tháng đầu năm của Bộ Công an, đại diện Cục An ninh kinh tế (A04) đã thông tin về chuyên án đấu tranh với tình trạng trục lợi nhà ở xã hội. Theo đó, nhu cầu mua nhà ở xã hội của người dân rất lớn, trong khi nguồn cung hạn chế, cùng với biến động thị trường bất động sản đã tạo điều kiện cho các đối tượng lập công ty, tổ chức môi giới, tư vấn mua bán nhà ở xã hội trái quy định.
Chiêu trò 'suất ngoại giao' và 'suất nội bộ'
Các đối tượng thường tiếp cận người dân có nhu cầu mua nhà, giới thiệu có 'suất ngoại giao', 'suất nội bộ', cam kết 'lo hồ sơ', 'giữ chỗ', 'làm nhanh thủ tục', sau đó ký hợp đồng tư vấn dịch vụ hoặc nhận tiền đặt cọc để chiếm đoạt tài sản. Lê Trung Tiến, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Bất động sản Star Homes, là một trong các đối tượng bị khởi tố.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và lãnh đạo Bộ Công an về tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội, A04 đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ, nhận diện nguy cơ và xác lập chuyên án. Cơ quan chức năng đã làm rõ đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc hứa hẹn 'suất ngoại giao', 'suất nội bộ' tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội.
Khởi tố 13 bị can, chiếm đoạt hơn 40 tỷ đồng
Bước đầu, cơ quan chức năng xác định số tiền các đối tượng chiếm đoạt là hơn 40 tỷ đồng. Ngày 17/3, A04 đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội 'Lừa đảo chiếm đoạt tài sản'. Ngày 18/3, vụ án được chuyển đến Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hà Nội để tiếp tục điều tra theo thẩm quyền. Từ vụ án này, cơ quan chức năng mở rộng điều tra và phát hiện thêm các đường dây có dấu hiệu 'Đưa hối lộ', 'Môi giới hối lộ', 'Nhận hối lộ' nhằm làm nhanh giấy tờ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội.
Một số đối tượng môi giới đã lôi kéo người dân, gợi ý làm nhanh giấy xác nhận với mức phí từ 5 đến 30 triệu đồng mỗi giấy. Các đối tượng môi giới sau đó móc nối với người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước để đưa, nhận hối lộ. Theo kết quả điều tra, từ tháng 10/2025 đến đầu năm 2026, các đối tượng môi giới bất động sản tự do đã nhận làm nhanh giấy xác nhận cho hơn 100 trường hợp. Đường dây này có sự tham gia của nhóm môi giới, nhóm đưa hối lộ, môi giới hối lộ và nhóm nhận hối lộ.
Mở rộng điều tra, phát hiện thêm nhiều sai phạm
Ngoài ra, A04 còn làm rõ đường dây 'chạy' thủ tục xác nhận tạm trú, thường trú để hoàn thiện hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội. Đến nay, cơ quan chức năng đã khởi tố 13 bị can về các tội 'Lừa đảo chiếm đoạt tài sản', 'Đưa hối lộ', 'Môi giới hối lộ', 'Nhận hối lộ' và 'Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức'. Vụ án tiếp tục được điều tra, mở rộng để xử lý triệt để các đối tượng.
Theo đánh giá của A04, đây là chuyên án có quy mô lớn, với nhiều đường dây tổ chức tội phạm, tính chất nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm không chỉ xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người dân mà còn ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội, làm méo mó chủ trương hỗ trợ nhà ở cho người thu nhập thấp.
Nguyên nhân và kiến nghị
Qua công tác điều tra, A04 xác định một số sơ hở, bất cập là nguyên nhân, điều kiện để các đối tượng lợi dụng. Trước hết là việc công khai, minh bạch thông tin về trình tự, thủ tục mua nhà ở xã hội ở một số nơi chưa đầy đủ, khiến người dân khó tiếp cận thông tin chính thống, phải tìm đến dịch vụ trung gian, môi giới trái phép. Bên cạnh đó, quy trình xác minh, thẩm định đối tượng, điều kiện thu nhập, điều kiện cư trú ở một số khâu còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát, tạo kẽ hở cho việc làm giả hồ sơ, hợp thức hóa điều kiện hoặc phát sinh tiêu cực trong quá trình xác nhận.
Một nguyên nhân khác là chênh lệch lớn giữa giá nhà ở xã hội và nhà ở thương mại, khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền qua môi giới để tìm cách có suất mua. Tình trạng môi giới, đầu cơ, thu gom suất mua nhà ở xã hội diễn biến phức tạp, trong khi công tác quản lý, phát hiện và xử lý vi phạm ở một số nơi chưa kịp thời.
