Tổng thống Hungary ký sửa đổi hiến pháp trước khi kết thúc nhiệm kỳ
Ngày 9/3, Tổng thống Hungary Katalin Novak đã ký sửa đổi hiến pháp trong ngày cuối cùng của nhiệm kỳ, chính thức kết thúc vai trò nguyên thủ quốc gia. Động thái này diễn ra sau khi bà vướng vào vụ bê bối ân xá cho một cựu phó giám đốc trại trẻ mồ côi bị kết án vì tội che giấu lạm dụng tình dục trẻ em.
Bối cảnh và diễn biến vụ việc
Vào tháng 2/2024, Novak đã ân xá cho ông Endre K., cựu phó giám đốc một trại trẻ mồ côi, người bị kết án 3 năm tù vì che giấu hành vi lạm dụng tình dục trẻ em. Quyết định này gây ra làn sóng phẫn nộ trong dư luận Hungary, dẫn đến các cuộc biểu tình rộng rãi. Trước áp lực, Novak tuyên bố từ chức vào ngày 10/2, nhưng vẫn tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ hiến pháp cho đến khi Quốc hội bầu ra tổng thống mới.
Vào ngày 9/3, Quốc hội Hungary đã bầu ông Tamas Sulyok, Chủ tịch Tòa án Hiến pháp, làm tổng thống mới. Ngay trước khi chuyển giao quyền lực, Novak đã ký sửa đổi hiến pháp, gây tranh cãi về tính hợp pháp và thời điểm của hành động này.
Nội dung sửa đổi hiến pháp
Sửa đổi hiến pháp mà Novak ký bao gồm các điều khoản mới về quyền hạn của tổng thống, cụ thể là hạn chế quyền ân xá đối với các tội phạm liên quan đến trẻ em. Theo đó, tổng thống không còn quyền ân xá cho những người bị kết án vì tội xâm hại tình dục trẻ em hoặc che giấu hành vi này. Ngoài ra, sửa đổi cũng quy định rõ hơn về thủ tục bầu tổng thống và nhiệm kỳ của các thành viên Tòa án Hiến pháp.
Phản ứng từ các phe phái chính trị
Đảng cầm quyền Fidesz của Thủ tướng Viktor Orban ủng hộ sửa đổi, cho rằng nó củng cố các giá trị bảo vệ trẻ em. Tuy nhiên, các đảng đối lập chỉ trích hành động của Novak là "phi đạo đức" và "lợi dụng quyền lực vào phút cuối". Lãnh đạo đảng Đối thoại vì Hungary, ông Gergely Karacsony, nói: "Việc bà Novak ký sửa đổi hiến pháp trong ngày cuối cùng là một hành động vô trách nhiệm, nhằm che đậy sai lầm của chính mình."
Tác động và ý nghĩa
Sửa đổi hiến pháp này được xem là phản ứng trực tiếp của chính phủ Hungary trước vụ bê bối, nhằm khôi phục niềm tin của công chúng. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng thời điểm và cách thức thực hiện cho thấy sự yếu kém trong quản trị. Theo một cuộc thăm dò của Viện Nghiên cứu Xã hội Hungary, 72% người dân ủng hộ việc hạn chế quyền ân xá, nhưng 58% cho rằng Novak nên chịu trách nhiệm hình sự.
Tổng thống mới Tamas Sulyok nhậm chức vào ngày 10/3, cam kết thực thi hiến pháp một cách nghiêm minh và khôi phục uy tín của văn phòng tổng thống. Vụ việc này đặt ra câu hỏi về sự cân bằng quyền lực và trách nhiệm giải trình trong hệ thống chính trị Hungary.
