Tổng Bí thư Tô Lâm: Sửa Luật Thủ đô là bước đi chiến lược, tạo thể chế phát triển mới
Chiều ngày 8/4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Phát biểu tại phiên thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh đây không đơn thuần là việc hoàn thiện một đạo luật, mà thực chất là một bước đi mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc.
Kiến tạo mô hình thể chế phát triển đột phá
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt mạnh mẽ. Luật phải đủ sức tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển cho Hà Nội, đồng thời bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia.
Ông chỉ rõ thực tiễn những điểm nghẽn lớn của Thủ đô hiện nay, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp, phân quyền và huy động nguồn lực vẫn chưa được giải quyết một cách căn bản. Việc sửa đổi luật lần này cần phải đối chiếu trực diện với các vấn đề này để đưa ra những quy định xử lý hiệu quả.
Quy hoạch dài hạn và phát triển bền vững
Đặc biệt về vấn đề quy hoạch, Tổng Bí thư nhấn mạnh cần có tầm nhìn dài hạn, rõ ràng về định hướng phát triển. Quy hoạch không thể chỉ là "bản vẽ trên giấy", mà phải giúp toàn thể người dân Thủ đô và cộng đồng doanh nghiệp hiểu được Hà Nội sẽ phát triển như thế nào trong 10 năm, 50 năm, thậm chí 100 năm tới.
Ông chỉ ra thực trạng đáng quan ngại: công tác quy hoạch hiện nay còn nhiều bất cập, tình trạng "xây đến đâu tắc đến đó" và ngập lụt vẫn thường xuyên diễn ra, đặc biệt tại các khu chung cư và khu đô thị mới. Do đó, cần làm rõ các nội dung cốt lõi:
- Vùng lõi đô thị sẽ phát triển ra sao
- Các vùng phát triển mới sẽ được hình thành như thế nào
- Số lượng đô thị vệ tinh và khu đô thị mới cần thiết
Tổng Bí thư đề xuất có thể lựa chọn xây dựng mô hình một phường kiểu mẫu hiện đại với đầy đủ hạ tầng xã hội: nhà ở cho nhiều tầng lớp nhân dân, bệnh viện, trường học, trung tâm văn hóa, sân vận động, không gian xanh… để làm chuẩn tham chiếu cho các khu vực khác.
Chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển
Về tư duy xây dựng luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần chuyển mạnh từ tư duy "quản lý" sang tư duy "kiến tạo phát triển". Luật phải tạo ra "không gian thể chế" để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển, tránh sa đà vào các quy định cấm đoán và hạn chế.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc thiết kế luật cần bám sát tinh thần đổi mới công tác xây dựng pháp luật. Chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định lâu dài; còn những nội dung mang tính linh hoạt, biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí giao cho chính quyền thành phố quy định để bảo đảm phù hợp với thực tiễn.
Phân quyền rõ ràng và có kiểm soát
Một chính sách quan trọng khác được Tổng Bí thư nhấn mạnh là cơ chế phân cấp, phân quyền. Ông đồng tình với việc dự thảo luật đã đi theo hướng phân quyền mạnh cho Thủ đô, nhưng vấn đề không chỉ là "phân quyền nhiều hơn" mà phải bảo đảm "phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát".
"Đồng thời, phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện, dẫn đến rủi ro trong quản lý và không hoàn thành nhiệm vụ", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ.
Ông cũng chỉ ra vấn đề quan trọng là phải làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cơ chế, chính sách khác với quy định pháp luật hiện hành. Việc áp dụng cơ chế khác luật chỉ nên giới hạn trong những lĩnh vực thực sự đặc thù, cần thử nghiệm, có đánh giá và chịu sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan có thẩm quyền.
Cơ chế liên kết vùng và bảo vệ quyền công dân
Đối với cơ chế liên kết vùng Thủ đô, Tổng Bí thư lưu ý cần thiết kế theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn phát triển. Thực tế cho thấy, Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại vùng cũng không thể phát triển nếu thiếu vai trò dẫn dắt của Thủ đô.
Vấn đề tiếp theo được Tổng Bí thư nhấn mạnh là phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong quá trình phân cấp mạnh cho Thủ đô. Đặc biệt, cần bảo đảm không làm ảnh hưởng đến các quyền cơ bản của người dân, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, đầu tư và phát triển đô thị.
"Mọi chính sách phát triển phải được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Đây là nguyên tắc xuyên suốt. Không thể vì mục tiêu phát triển mà xem nhẹ quyền lợi của người dân", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định.
Nếu được thực hiện tốt, Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ tạo đột phá cho sự phát triển của Hà Nội mà còn có thể trở thành mô hình thể chế tiêu biểu, có giá trị lan tỏa trong phạm vi cả nước trong giai đoạn phát triển mới.
