Lịch sử vẻ vang của Tiểu đoàn 1 Long An
Tiểu đoàn 1 Long An là một trong những đơn vị chủ lực tiêu biểu của lực lượng vũ trang miền Nam, được thành lập năm 1960. Ngay sau khi thành lập, tiểu đoàn đã lập công xuất sắc trong trận đánh tiêu diệt căn cứ huấn luyện biệt kích Mỹ tại Hiệp Hòa (huyện Đức Huệ, Long An cũ) vào đêm 23/11/1963. Trận đánh đã diệt hàng trăm tên địch và lần đầu tiên ở miền Nam, ta bắt sống 4 cố vấn Mỹ.
Những chiến công hiển hách
Sau Mậu Thân 1968, dù tổn thất lớn, Tiểu đoàn 1 vẫn giữ vững địa bàn. Ngày 11/2/1970, đơn vị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ nhất. Trong chiến dịch mùa xuân 1975, từ ngày 10 đến 26/4, tiểu đoàn đã diệt 30 đồn bốt, mở đường từ hướng Tây Nam vào Sài Gòn. Sáng 30/4/1975, vượt Cầu Chữ Y, nơi từng đối đầu ác liệt với quân Mỹ trong 7 ngày đêm trận Mậu Thân 1968, tiểu đoàn hoàn thành sứ mệnh lịch sử.
Bảo vệ biên giới Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế
Tháng 7/1977, Tiểu đoàn 1 là đơn vị đầu tiên có mặt trên tuyến biên giới Tây Nam, phối hợp tiêu diệt nhiều tiểu đoàn chủ lực Khmer đỏ, góp phần giải phóng Campuchia. Ngày 20/12/1979, đơn vị được phong Anh hùng lần thứ hai. Giai đoạn 1979-1989, tiểu đoàn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế giúp bạn Campuchia, và được phong Anh hùng lần thứ ba vào ngày 25/1/1983.
Chiến thuật 'đánh bồi, đánh nhồi' làm kẻ thù khiếp sợ
Các cựu chiến binh kể lại, với cách đánh 'cường tập' và 'kỳ tập' táo bạo, tiểu đoàn đã tổ chức nhiều trận đánh tiêu biểu như Đồn Đức Lập, Mương Trám, lộ 9 Lương Hòa, Gò Đen, Láng Ven. Chiến thuật 'đánh bồi, đánh nhồi' khiến giặc khiếp sợ. Tiêu biểu, Tiểu đoàn 1 là lực lượng chính đánh bại Sư đoàn 25 ngụy. Khi quân Mỹ vào miền Nam, đơn vị đi đầu đánh Mỹ sáng tạo, liên tục tiêu hao sinh lực địch.
Theo sách 'Tiểu đoàn 1 Long An - Đơn vị ba lần Anh hùng', trận Cầu Chữ Y kéo dài 7 ngày đêm: 'Tiểu đoàn 1 đi bằng xuồng đến cách cầu Chữ Y khoảng 2.000 mét... Đối phương dùng pháo binh và không quân đánh trên toàn bộ trận địa. Đến ngày thứ 3, cầu Chữ Y trở thành trận đánh lớn nhất Sài Gòn. Phía ta đối đầu với 1 lữ đoàn Mỹ, diệt hàng trăm tên, bắn cháy 12 xe tăng, 4 máy bay, giữ vững trận địa cho đến khi có lệnh rút'.
Ký ức đau thương và niềm tự hào
Năm 2026, trong quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã đề nghị Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tây Ninh phối hợp lấy mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, nhất là những trường hợp hy sinh giai đoạn 1965-1968, để xác định danh tính, trong đó có liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.
Mẹ Việt Nam Anh hùng Huỳnh Thị Bọt kể: 'Lớn lên đứa nào cho đi đứa đó. Nó hy sinh khi bắn hết đạn, bẻ gãy nòng súng rồi mới chịu gục xuống'. Mẹ Hồ Thị Rực khóc: 'Con đi cứ đi chứ tui không có cản, nó tham gia Tiểu đoàn 1, hy sinh năm Mậu Thân tại Cầu Chữ Y'. Mẹ Lê Thị Nhờ khóc các con mờ mắt vì đêm nào cũng mơ con về. Mẹ Nguyễn Thị Sê nhớ lại: 'Nó nói má may cho con bộ đồ, sắm cái đồng hồ để con cưới vợ... Rồi nó về, khi người ta gởi giấy báo tử'.
Bà Nguyễn Thị Lệ, thân nhân liệt sĩ, từ căn nhà trọ ở Mỹ Yên (Tây Ninh) đến Công viên Lê Thị Riêng thắp hương, trong đó có thể có chồng chưa cưới là liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Bà mặc quần áo chỉnh tề, khăn rằn quàng cổ, cúi đầu dâng hương.
